Thanh toán T+2 là gì?

Nói cho dễ hiểu

• Ngày bạn bấm lệnh và khớp thành công gọi là T+0. Ngày làm việc kế tiếp là T+1, ngày làm việc thứ hai là T+2 — thứ Bảy, Chủ nhật và ngày lễ không được tính vào chu kỳ này.
• Thanh toán T+2 nghĩa là nghĩa vụ trả tiền và chuyển quyền sở hữu cổ phiếu giữa bên mua và bên bán chỉ hoàn tất vào ngày T+2. Cụ thể: bù trừ (bước VSDC – Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam – và ngân hàng thanh toán đối chiếu, chuyển tiền và chứng khoán) xong trước 11h30, tài sản về tài khoản nhà đầu tư chậm nhất 13h00 ngày T+2 (Quyết định 109/QĐ-VSD ban hành 19/08/2022, áp dụng từ 29/08/2022).
• Trước 16h30 ngày T+1, công ty chứng khoán (thành viên lưu ký) phải xác nhận đủ tiền thanh toán với VSDC.
• Bán cũng theo T+2: bán cổ phiếu phiên chiều T+2 thì tiền bán cũng phải đủ chu kỳ mới rút được; muốn dùng ngay phải dùng dịch vụ ứng trước tiền bán chứng khoán và chịu lãi ứng trước.

Đọc ở đâu trên báo cáo tài chính

• Doanh nghiệp sản xuất – thương mại không có dòng nào tên "Thanh toán T+2" trên báo cáo tài chính (BCTC), vì đây là quy chế vận hành của thị trường chứng khoán, không phải chuẩn mực kế toán.
• Nó nằm trong BCTC của công ty chứng khoán theo Thông tư 334/2016/TT-BTC: mã số 115/116 – *Phải thu hoạt động giao dịch chứng khoán* / *Phải thu các dịch vụ chứng khoán*; mã số 316/319 – *Phải trả hoạt động giao dịch chứng khoán*.
• Phần ngoài Bảng cân đối kế toán: mã số 008 – *Phải thu tiền thanh toán bù trừ giao dịch chứng khoán của khách hàng* (tiền bán đang chờ về) và mã số 012 – *Chứng khoán giao dịch chờ về của khách hàng* (cổ phiếu mua đang trong chu kỳ T+2).
• Khung pháp lý gốc: Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14 và Thông tư 119/2020/TT-BTC.

Bao nhiêu thì đáng ngại

• Với nhà đầu tư cá nhân, cái đáng ngại là rủi ro trượt giá: từ T+0 đến trước 13h00 ngày T+2 bạn chưa được bán. Biên độ dao động giá (mức giá được phép tăng/giảm trong một phiên) là ±7% ở HOSE, ±10% ở HNX, ±15% ở UPCoM; nếu 3 phiên giảm sàn liên tiếp, mức lỗ tối đa tương ứng ≈ -20%, ≈ -27% và ≈ -38,6%.
• Với công ty chứng khoán, ngưỡng đáng ngại là mốc 12h00 ngày T+2: nếu thành viên lưu ký mất khả năng thanh toán tiền, VSDC phải kích hoạt cơ chế vay từ Quỹ hỗ trợ thanh toán; thành viên vi phạm bị xử lý kỷ luật, đình chỉ giao dịch thanh toán hoặc bồi thường lãi phạt theo quy chế.
• Ngược lại, nếu trước 13h00 ngày T+2 tiền và cổ phiếu đã ghi có đúng hạn, chu kỳ coi như vận hành bình thường.

Ví dụ có thật ở thị trường Việt Nam

• HPG (CTCP Tập đoàn Hòa Phát): nhà đầu tư mua 10.000 cổ phiếu, khớp lúc 10h00 thứ Năm 15/08/2024 (T+0). Thứ Sáu 16/08/2024 là T+1, cổ phiếu ở trạng thái "chờ về", tiền mua bị phong tỏa. Thứ Bảy 17/08 và Chủ nhật 18/08 không tính vào chu kỳ. Thứ Hai 19/08/2024 là T+2: trước 11h30 hoàn tất bù trừ, trước 13h00 cổ phiếu vào tài khoản giao dịch, và từ 13h00 phiên chiều nhà đầu tư mới có quyền đặt lệnh bán.
• SSI (Công ty Cổ phần Chứng khoán SSI): BCTC riêng Quý II/2024, tại ngày 30/06/2024, mục 012 – Chứng khoán giao dịch chờ về của khách hàng ghi nhận 1.056.840.400.000 đồng theo mệnh giá (hơn 1.056 tỷ đồng) — lượng cổ phiếu khách hàng mua thành công ở các phiên T-1, T-2 cuối tháng 6/2024 nhưng chưa về tới tài khoản thực.
• Cách gọi sai phổ biến: nhiều nơi gọi chu kỳ từ tháng 8/2022 là "T+1,5". Không có quy chế "T+1,5": ngày thanh toán vẫn là T+2, chỉ có giờ phân bổ tài sản được đẩy sớm lên trước 13h00 ngày T+2 (Quyết định 109/QĐ-VSD, áp dụng từ 29/08/2022).

Tự kiểm lại

• vsdc.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQGGhfOWCTsoSCBvAgehSuNYKXJF-iMDbSpVhrSuZY7MCixaZHCZnRfdEwk4-EaDE4TJxe8PChnxN0byAnuMhgt8arbf4GeA3vQebkHqLM2f
• tapchinganhang.gov.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQF37Pi41MuT3pVTTYmBNST1rxB8ubdDUkjnApaBlAycJVRvQAmQ1OlE0cCjBFrAOsU_N2gS2ZAgZdNKl4ZSji4Ig00CCQCVKf7VwoB7tWnY82JOGWflGZ_S41E0EqOBiVoaxoO2W_4iMhNz0WtB_wZ4s1IuC8uS7xHlS6a7Hvf92T45CIjtpgfHg9MYglT7rTWWSM5KsEEt1j8=
• vndirect.com.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQEUGjAr4lTsiyDGKvmwFwyqFzzL1Qv2rbzi5LHZ68zXgIfWI0FCFpjd-8PmfviLT6WIEepBUzqSHFKsruQmzcLGxStkhitKQ751DP-g6pn2dpSS8B98JFL6tiIHSbHN0PnUja32_U3-GiknSU0yx0xki2A5VAPJtjWLhTM0OkivgYDiY1J75Yn_9FFo7bwtlGPxy8ynsZcoBLK_nrTuP-GWTuo0AI8o9BoBYQ==
• luatvietnam.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQF59Nl1xtYJc7rmGtcgpZ_7mD5bBty29vwdpL10dvxuvWN3wAFXpnC-l9mdQUHwnb3ci44DX4cBhFeIlrSxXOTJgrZUpPLYMQYwL01WQRA6kB0oq2s6-aWkLHULKagf-RNrhUe8rTevUplX2RdyEZBHOqQkVHRPdStVA38GfP2yqUZi8jDHWa-ses5CZukQfbn-x7n_l96V1k5L
• thoibaotaichinhvietnam.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQHdDgSeIC40hXoCBbZa68VQsb-5rytooMxtbC7tL_KObQp1alcD7KW3FPwTvThCtEQQ_bCg_0VHYI_61jfLPi9CXQ-u3g_we6oQQc-yU1nj3-mkTbjAxBsFRQbnVEHYNvDXoT_pp2Oi5sMLHqQhlbQI1CKj760hpjvwbN3WEJWKcZSHl0FWHsVb74-LAGPPc1E-rlUcUx0ZSrjwExJgl05rBAi3kYdd6ZCsPz9LmhZoL5x9tw==
• baocaotaichinh.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFvKIQtDq_1715NG7AQqDMdaqgMkjHxOOJEZR6zoiRAPBJt5jiyX1l8QjYiuVZN5tNXPqKZXRVyPgoKj_HdGFV0ps0IclzF90ehnxjDBKcIYM_MVp3uGrxIsxMMSstPM9QYOHZEGS5UlzxOhrcc-w6Z67oyTO-CQ8FkWWoK0GrWltKuIeEY5Cql45piXRJV2l8_O1EQxKalTUrRDVodbUKLnNSm1Z6k7nbep1PLDjIp0gMeNHx8UMR8qHHAaVULBQ7QuT1D1FcY8JXJcxWQK49qboQU-57WyvQuaVHMx7eU-Snl78u3XpN2Nbvp3YsTxMD_
• cafef.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFFZGUTk28LtyZ5Sf_gt8NKo92u1U2R5DHBbpt4tz3z_PlNp-PwSILcp1qjJCcQfzRkJDeN0Nb8Z81WXOgh0WMt0tSCqu9u9-Le-TFrNevC79UNVRY2pkr3EcOYwsPuAjmdsyqFdl3lvbs8iOb1tZXXdZizoAqtv-0skJJxKsbXDw7tBeP0sDnzI7Oc-8Lcgl1Kco6K0qAFSfnr6BDWN8wkFK-xEpgzfHrbcA==
• bsc.com.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQEvdpJCWvnISyXNptXI_SRqv0VbP3FOJyAcLL9__Qh-VPvFKlc72sbEolHBPAP9KutQoJM2yXbrpZfNrWBKrMH0eOwqfeHuktyBs1nSfF3iu4LqXHvwiBie1hD2V0BafrZh_DKlgQIZPsmmXsC6cXTid3kXUUG9NXUbvbVIJbC3wQrdN7jiidmNnflSEVt_IAp2FagnTT4uV4qwVGeWyA6Xg_9Ei5FSir0=