Tăng trưởng GDP là gì?

Nói cho dễ hiểu

• GDP (Tổng sản phẩm trong nước) là toàn bộ giá trị sản phẩm vật chất và dịch vụ cuối cùng tạo ra trên lãnh thổ kinh tế Việt Nam trong một kỳ (quý hoặc năm) — định nghĩa theo Nghị định 94/2022/NĐ-CP.
• Tăng trưởng GDP là tỷ lệ phần trăm thay đổi quy mô GDP của kỳ này so với kỳ gốc (thường là cùng kỳ năm trước), tính theo giá so sánh để loại trừ yếu tố lạm phát (tức loại bỏ phần phồng lên chỉ vì giá cả tăng).
• Nói chợ búa: GDP là "cái bánh" của cả nước; tăng trưởng GDP là cái bánh đó nở thêm bao nhiêu phần trăm so với năm ngoái.
• Công thức: Tốc độ tăng GDP (%) = (GDP so sánh kỳ nghiên cứu / GDP so sánh kỳ gốc − 1) × 100%. Chỉ tiêu này do Tổng cục Thống kê tính và công bố, khung pháp lý là Luật Thống kê số 89/2015/QH13, Luật số 01/2021/QH15 và Nghị định 94/2022/NĐ-CP.

Đọc ở đâu trên báo cáo tài chính

• Thẳng thắn: không có. Báo cáo tài chính doanh nghiệp (lập theo Thông tư 200/2014/TT-BTC hoặc Thông tư 133/2016/TT-BTC) chỉ có doanh thu (Mã 01/10) và lợi nhuận sau thuế (Mã 60), không có dòng GDP. GDP là chỉ tiêu cấp quốc gia.
• Chỗ duy nhất GDP xuất hiện trong tài liệu doanh nghiệp: phần Bối cảnh vĩ mô của Báo cáo thường niên, khi doanh nghiệp trích số liệu của Tổng cục Thống kê để kể câu chuyện ngành.
• Vì vậy, nếu ai đó nói "GDP của công ty tăng 20%", hiểu đúng phải là "doanh thu (hoặc tài sản) của công ty tăng 20%".

Bao nhiêu thì đáng ngại

• 6,0%–7,0%/năm: vùng mục tiêu điển hình mà Quốc hội – Chính phủ đặt ra trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội.
• Trên 8,0%/năm: vượt trội, nhưng thường xuất hiện sau một năm nền rất thấp — ví dụ năm 2022 đạt 8,02% (Tổng cục Thống kê) sau giai đoạn dịch.
• Dưới 5,0%/năm: vùng đáng ngại. Theo Tổng cục Thống kê, năm 2020 đạt 2,91%; năm 2021 đạt 2,56% (giãn cách vì COVID-19); năm 2023 đạt 5,05% — thấp hơn mục tiêu 6,5% mà Quốc hội đề ra.
• Đọc kèm CPI (chỉ số giá tiêu dùng) để biết mức tăng trưởng đó có kèm áp lực lạm phát hay không.

Ví dụ có thật ở thị trường Việt Nam

• HPG (Tập đoàn Hòa Phát), Báo cáo thường niên năm 2023 (công bố tháng 3/2024): tại phần Tổng quan bối cảnh kinh tế vĩ mô, doanh nghiệp trích số liệu chính thức của Tổng cục Thống kê — tăng trưởng GDP cả nước năm 2023 đạt 5,05%, thấp hơn mục tiêu 6,5% Quốc hội đề ra.
• Doanh nghiệp nối con số vĩ mô với kết quả của chính mình: doanh thu thuần hợp nhất năm 2023 của HPG đạt 120.355 tỷ đồng, giảm 16% so với năm 2022, kèm giải thích ngành xây dựng tăng trưởng chậm lại.
• Ví dụ về hiệu ứng nền so sánh thấp: theo Tổng cục Thống kê, quý 3/2021 GDP âm hơn 6% do phong tỏa, nên quý 3/2022 bật lên 13,67%. Con số 13,67% phần lớn là phục hồi kỹ thuật từ đáy cũ, không phải nền kinh tế tự nhiên chạy nhanh gấp nhiều lần.