Tài khoản chứng khoán là gì?

FinFoolish · Gemini gemini-flash-latest đọc · DeepSeek deepseek-flash viết · Claude gemini-3.1-pro-preview kiểm · cập nhật 09:12 21/09/2026

Ý chính

Với nhà đầu tư: Là tài khoản mở tại công ty chứng khoán để giao dịch. Theo Thông tư 120/2020/TT-BTC, mỗi người chỉ được mở 01 tài khoản tại một công ty (trừ trường hợp đặc thù).
Với doanh nghiệp: Nằm trên Bảng Cân đối kế toán ở Mã số 121 – Chứng khoán kinh doanh (Thông tư 200/2014/TT-BTC), ghi theo giá gốc gồm giá mua thực tế cộng chi phí giao dịch.
Lãi chưa bán không ghi vào doanh thu. Nếu lỗ, Mã số 122 sẽ phản ánh sụt giá. Ví dụ VHC tại 31/12/2023 có Mã 121 là 181,24 tỷ đồng nhưng Mã 122 âm 38,89 tỷ đồng (BCTC hợp nhất Q4/2023).

Nói cho dễ hiểu

"Tài khoản chứng khoán" là một cái tên, hai thứ khác nhau:

Nghĩa thứ nhất – tài khoản của bạn: Bạn ra công ty chứng khoán (CTCK – nơi bạn đặt lệnh mua bán cổ phiếu, trái phiếu) mở một tài khoản. Theo Thông tư 120/2020/TT-BTC ngày 31/12/2020 (khoản 1 Điều 6), tại mỗi công ty chứng khoán bạn chỉ được mở 01 tài khoản giao dịch (trừ trường hợp đặc thù).
Nghĩa thứ hai – tài khoản của doanh nghiệp: Khi doanh nghiệp lấy tiền đi đầu tư cổ phiếu, khoản đó nằm trên báo cáo tài chính (BCTC – bảng báo cáo doanh nghiệp công bố mỗi quý) với tên chính thức là "Chứng khoán kinh doanh" – Tài khoản 121, theo Điều 15 Thông tư 200/2014/TT-BTC. Đây là chứng khoán nắm giữ để kiếm chênh lệch giá, kể cả loại có kỳ hạn trên 12 tháng.
Quốc tế gọi là gì: Theo IFRS 9 (chuẩn mực kế toán quốc tế về công cụ tài chính), nhóm này thuộc FVTPL – tài sản tài chính ghi nhận theo giá trị hợp lý thông qua lãi/lỗ.

Đọc ở đâu trên báo cáo tài chính

Mở Bảng Cân đối kế toán (Mẫu B01-DN) lập theo Thông tư 200/2014/TT-BTC:

Mục A. Tài sản ngắn hạn → II. Đầu tư tài chính ngắn hạn (Mã số 120).
Mã số 121 – Chứng khoán kinh doanh: giá trị chứng khoán đang nắm giữ, ghi theo giá gốc bằng: giá mua thực tế cộng chi phí giao dịch, môi giới.
Mã số 122 – Dự phòng giảm giá chứng khoán kinh doanh: khoản trừ lùi cho phần sụt giá tại ngày lập BCTC, ghi bằng số âm trong ngoặc đơn.
Giá trị thuần phản ánh trên BCTC = Mã số 121 + Mã số 122. Mức trích lập cho từng mã = số lượng cổ phiếu nắm giữ × max(0, giá gốc bình quân − giá thị trường cuối kỳ).
Riêng BCTC của công ty chứng khoán lập theo Thông tư 334/2016/TT-BTC: tài khoản của khách hàng không nằm trong bảng cân đối kế toán, mà theo dõi ở tài khoản ngoài bảng: TK 012 (tiền gửi của nhà đầu tư về giao dịch chứng khoán) và TK 014 (chứng khoán giao dịch của nhà đầu tư).

Bao nhiêu thì đáng ngại

Áp cho doanh nghiệp sản xuất, thương mại, dịch vụ (không phải công ty tài chính):

Bình thường: Mã 121 chia cho tổng tài sản ngắn hạn dưới 5% – doanh nghiệp để tiền nhàn rỗi ở chứng khoán trong thời gian rất ngắn, vẫn tập trung vào hoạt động kinh doanh chính.
Bình thường: Tỷ lệ dự phòng |Mã 122| chia Mã 121 bằng hoặc dưới 10% – biến động giá nằm trong tầm kiểm soát.
Đáng ngại: Mã 121 chia tổng tài sản trên 15% – 20% – doanh nghiệp dồn nguồn lực sang đầu tư tài chính, dễ kẹt vốn khi thị trường chứng khoán đi xuống.
Đáng ngại: |Mã 122| chia Mã 121 từ 25% – 30% trở lên – chi phí trích lập dự phòng sẽ ăn mòn lợi nhuận làm ra từ nhà xưởng, kinh doanh cốt lõi.

Ví dụ có thật ở thị trường Việt Nam

Doanh nghiệp: Công ty Cổ phần Vĩnh Hoàn (mã chứng khoán VHC, sàn HOSE).
Kỳ: BCTC hợp nhất Quý IV/2023, tại ngày 31/12/2023.
Mã số 121 – Chứng khoán kinh doanh: 181,24 tỷ đồng (theo giá gốc). Thuyết minh ghi chi tiết: NLG giá gốc 96,3 tỷ đồng, DXS 60,3 tỷ đồng, KBC 19,1 tỷ đồng và các mã khác.
Mã số 122 – Dự phòng giảm giá: -38,89 tỷ đồng, tương đương hơn 21% quy mô danh mục chứng khoán kinh doanh.
Nghĩa là: doanh nghiệp thủy sản đầu ngành vẫn có một "tài khoản chứng khoán" 181,24 tỷ đồng, và khoản trích lập 38,89 tỷ đồng đã gây sức ép lên lợi nhuận ròng.

Tự kiểm lại

tapchikinhtetaichinh.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFIni9dKVTHfN5hbtp0cr9JdCrzYq7v-TxbkTGbr1RtbedjPCuVfmlCmkwEPMwUzsQNlTy9QRx19p3NHe9W7ddLN5xRWNoAq84PaGOnR4I-MlAG-xA03MXsgsokCvccQ10ak67WtNPDH0k2mgurWEA-KbNW56R-8PNm5GhAMq-OOg0ET8rgb_FKatNkL7n5w0Mnv8ibLPWM2kFqEJK60gh0hhNu2g5kR508eXS_8SjIoh0MjMA=
thoibaotaichinhvietnam.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQEqzJEeBpoHEZUJ95H9eq_KeD37rGwsUi_cwaGF_KZjn_hkrmv50Tkq33692J5NrbYUTUQFNWVaC8oAPHWFLkr-vC9L7uMGx80vwg7qVHrtUa79A5Q5VKVaMX7ZFT7zcyJwgyzvRh92T9qxkybnROMJGLlodePGljPfBYT-7XSG0D-x1BpExPguzzeVeWvKS9jV0Adz
baocaotaichinh.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQEluREB-Hr2XZ8vUXdByJM0CBrRgXlyW_RukeyH0fSfA9clt5uqkOwTKhhsfy0c9bdsxLfgajCLBzc9A2PK1bkg_n2R-BrPvR4-IlgHWPPjXvSy5XtXRKi4kPQqfndRh_CegkrtHWQ=
misa.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQGMl0WZNi_WHo141Ko2EYVICZZKlJNnwIgde0Y6RNHRpFRcPSdQoGlgUjxeADaZiIkxTRihqmjnrwyyxmFyp8cFqEGIm73kqF6VBKCKSJc42sre46fnTVEybyA7i7NTYN-CA7UoGs4E0nnJpPgs93yMw6jwVJZvmzDIHePA2WWUWzzSMAssMgBYgDAXhcI=
ssc.gov.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFJeUzrJi1y5LOdLrXKGSW9FHCIszcZaPILj_eE5A_EzYzrJFgacoqncg0A03OzzmlO1QOSWKPo-BlPYfb4i2tl_ZJ_8FX4Urjhb-IK5zgLKAwp-bQMqfjmQovzmR7ukcgzSU5pfzkqY0o3dIejBT9dTRj9GL-45_S8wdSnFQbx9oXVVCyFgVKAXivKAQ==
luatvietnam.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFA0KokH10-DnsnW7pBchRtPbWpcOlZrjaKWGAxLBSrG3hJS8MZWKSgoZQROgjVLsyc4lbD-Tn95y04EgXRjuN5x8X7hRiFVOFCmROOVT2-o8YYcAQus6ESgQXX6HKJWBSU0_3mu3rjGfRTfsLL1QdODX9Sp8KX6u7qaCnmxHz9BQ4wGosj0SNZ7lm8G8Ki0yEFfLvnsXbjgiZUmHg_706R8gZI
studocu.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQEFDISGwF3ikKTyw5q8Lbh9KNEHERvkKJ2vrR3maKPpD8QGRiW7Qw-n47qDiXFDlFCIekaY_HGgKHZbeZ1MDIQeY6Gox_Jp7mOCUPoHGJwb4EMh7FebPJ7GGxteqg_9eRbVO23LvfNs7YHNnNuubMoq52z9jy31xuoYbXkHhYJalm5WAPkmyfPhqSDXi9rPOq15wE2mQeACPROz_dCkkolU7MKLbB33ua8a16F_qMvh68bIJJIzMKEgHdhJyihW7cmLEE-KAjkMoqYuX-5TKK7ZYsLasGuhR9sguGQ=
vietnambiz.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQF7IwtJFvY-Q7cuyEGAjP3cN89wk7TiopG-cVbh06SyF5qKrI6kKQ_NW3n1VGoDltgZTVbzdSc2CeeaHrZUWv0Rvzb4ftFUCHv2hYsv7p_pxssSnihacHRjYt8SwrYa8GJmBuTvgI3_qkZ8io5hMDWLGdDuRZBfsC7kyBuF0bYLutxOjnVLgF8mo9D4EgX-p7a41NrDqepLBsJdWpAS_p4Q64ptSa6N8aCAUox5fS1yiXg7TqmuVARU

Đọc tiếp

Tạm ứng cho bên liên quan

Là khoản tiền công ty chuyển cho người có liên quan (chủ tịch HĐQT, cổ đông lớn, công ty con, công ty liên kết) và ghi là "tạm ứng" — nhưng trên bảng cân đối, nó thường không nằm ở khoản tạm ứng nhân viên mà nằm trong "Phải thu khác" hoặc "Trả trước cho người bán".

Tăng trưởng GDP

Tăng trưởng GDP là mức tăng phần trăm của toàn bộ hàng hóa – dịch vụ cuối cùng được sản xuất trên lãnh thổ Việt Nam trong một quý hoặc một năm, tính theo giá so sánh (tức đã loại bỏ yếu tố lạm phát). Năm 2023 con số này là 5,05% (Tổng cục Thống kê).

Thặng dư vốn cổ phần

Thặng dư vốn cổ phần là phần chênh lệch giữa giá phát hành thực tế cổ phiếu và mệnh giá 10.000 đồng/cổ phiếu, sau khi trừ chi phí phát hành trực tiếp. Khoản này nằm trong Vốn chủ sở hữu, không phải lợi nhuận kinh doanh.

Thanh khoản cổ phiếu

Thanh khoản cổ phiếu là khả năng mua hoặc bán một khối lượng lớn cổ phiếu nhanh, phí thấp, mà giá không nhảy loạn. Nó là chỉ số của thị trường (lấy từ dữ liệu khớp lệnh), không phải dòng nào trên báo cáo tài chính — nên đừng lẫn với "thanh khoản" của doanh nghiệp.

Thanh toán T+2

Thanh toán T+2 là quy chế của thị trường chứng khoán: tiền và cổ phiếu chỉ chuyển xong vào ngày làm việc thứ 2 sau khi khớp lệnh (ngày T+0), không tính thứ Bảy, Chủ nhật, ngày lễ. Bù trừ xong trước 11h30 và tài sản vào tài khoản chậm nhất 13h00 ngày T+2 (Quyết định 109/QĐ-VSD, áp dụng từ 29/08/2022) — từ mốc đó bạn mới bán được.

Thao túng thị trường chứng khoán

Tạo cung cầu giả là hành vi dùng nhiều tài khoản mua bán qua lại, thông đồng đặt lệnh, kèm tin đồn sai lệch để đẩy giá cổ phiếu chạy không theo kết quả kinh doanh. Hành vi này bị cấm tại Khoản 3 Điều 12 Luật Chứng khoán 2019 và không có dòng nào trên báo cáo tài chính.

FinFoolish đọc báo cáo tài chính đã công bố và đếm số. Đây là nhận định về SỐ LIỆU, không phải khuyến nghị mua bán cho bất kỳ ai. Tiền của bạn thì quyết định phải là của bạn — và hãy tự bấm vào từng con số để kiểm lại.