Diện cảnh báo và diện kiểm soát là gì?

Nói cho dễ hiểu

Diện cảnh báo và diện kiểm soát không phải là thuật ngữ kế toán trong VAS hay IFRS. Đây là các trạng thái giám sát đặc biệt do HOSE (Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM) hoặc HNX (Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội) áp dụng cho từng mã cổ phiếu niêm yết.

• Diện cảnh báo: mức nhắc nhở sớm. Ví dụ doanh nghiệp có lỗ lũy kế (lỗ chưa bù hết) hoặc bị kiểm toán đưa ý kiến Ngoại trừ (kiểm toán viên không đồng ý hoàn toàn với một phần số liệu BCTC).
• Diện kiểm soát: mức nặng hơn. Áp dụng khi tài chính xấu đi rõ và kéo dài, như lỗ liên tiếp hai năm (theo Điều 38 Quyết định 17/QĐ-HĐTV ngày 31/03/2022) hoặc lỗ lũy kế ăn mòn toàn bộ vốn điều lệ.
• Căn cứ pháp lý chính: Quy chế Niêm yết và giao dịch chứng khoán niêm yết ban hành kèm Quyết định 17/QĐ-HĐTV ngày 31/03/2022, Điều 37 (cảnh báo) và Điều 38 (kiểm soát).

Đọc ở đâu trên báo cáo tài chính

Mở Báo cáo tài chính (BCTC) đã kiểm toán năm hoặc BCTC soát xét bán niên, ưu tiên bản hợp nhất nếu có công ty con. Các dòng cần soi:

• Mã số 411 – Vốn góp của chủ sở hữu: nằm ở Bảng Cân đối kế toán, phần D – Vốn chủ sở hữu. Đây là vốn điều lệ thực góp.
• Mã số 421 – Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối (gồm 421a và 421b): cũng ở phần D. Nếu là số âm `(xxx)`, doanh nghiệp đang lỗ lũy kế.
• Mã số 400 – Vốn chủ sở hữu: nếu Mã 400 < 0, doanh nghiệp đã mất toàn bộ vốn góp và âm sang nợ phải trả.
• Mã số 60 – Lợi nhuận sau thuế TNDN trên BCTC riêng, hoặc Mã số 61 – Lợi nhuận sau thuế của cổ đông công ty mẹ trên BCTC hợp nhất: nằm ở Báo cáo Kết quả hoạt động kinh doanh, cho biết kỳ đó lãi hay lỗ.

Bao nhiêu thì đáng ngại

Theo Điều 37 và Điều 38 Quyết định 17/QĐ-HĐTV ngày 31/03/2022:

• Cảnh báo: Mã 421 < 0 trên BCTC năm kiểm toán gần nhất; hoặc kiểm toán Ngoại trừ trên BCTC năm; hoặc chậm nộp BCTC năm kiểm toán/bán niên soát xét quá 15 ngày; hoặc ngừng sản xuất kinh doanh chính từ 3 tháng trở lên.
• Kiểm soát: Lợi nhuận sau thuế âm hai năm liên tiếp trên BCTC kiểm toán; hoặc lỗ lũy kế vượt vốn điều lệ thực góp (|Mã 421| > Mã 411) tại BCTC bán niên soát xét; hoặc Mã 400 < 0 trên BCTC kỳ gần nhất (trừ BCTC kiểm toán năm); hoặc kiểm toán Ngoại trừ hai năm liên tiếp; hoặc chậm nộp BCTC quá 30 ngày / chậm hai năm liên tiếp; hoặc ngừng sản xuất kinh doanh chính từ 9 tháng trở lên.
• Hệ quả: Cổ phiếu thường bị cắt margin (không được giao dịch ký quỹ – không được vay tiền công ty chứng khoán để mua). Ở diện kiểm soát, doanh nghiệp còn phải báo cáo lộ trình khắc phục định kỳ hàng quý. Muốn chỉ giao dịch phiên chiều thì phải rơi vào diện hạn chế giao dịch (Điều 39), không phải diện kiểm soát.

Ví dụ có thật ở thị trường Việt Nam

• Công ty Cổ phần Đầu tư và Sản xuất Petro Miền Trung, mã PMG, niêm yết tại HOSE.
• Ngày 08/10/2024, HOSE ra Quyết định 569/QĐ-SGDHCM chuyển cổ phiếu PMG từ diện kiểm soát sang diện cảnh báo.
• Căn cứ theo BCTC hợp nhất soát xét bán niên 2024 (kỳ 6 tháng kết thúc ngày 30/06/2024), PMG ghi nhận:
• Vốn góp của chủ sở hữu (Mã số 411): 463.362.780.000 đồng.
• Lợi nhuận sau thuế của cổ đông công ty mẹ 6 tháng đầu năm 2024 (Mã số 61): +10.463.649.580 đồng (có lãi trở lại).
• Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối lũy kế tại ngày 30/06/2024 (Mã số 421): -63.324.224.390 đồng (vẫn còn lỗ lũy kế hơn 63,32 tỷ đồng).
• Giải thích: Vì có lãi trong 6 tháng đầu năm 2024, PMG thoát diện kiểm soát. Nhưng do Mã số 421 vẫn âm hơn 63,32 tỷ đồng, PMG chỉ được chuyển sang diện cảnh báo, tiếp tục bị cắt margin trên toàn thị trường.

Tự kiểm lại

• chidanphapluat.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQHGnKX_zl27zxwelG_Oh9OYPj1r-rzRJrpEtvXQdavYVr8frB9mg9UH2XcfECNOy4fF3Ab-YNc-g0BRqD55lrG0uer_x9CTBY_cc9xHrCf69Ky7sbyq5ud-_ILH-OLShSmEa50wpGinxy6bv9JWEY9b83U5Kd2JA5hnWNdkzPUl
• luatvietnam.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQHJG_CvkR2fvCpue9MxDR3ZcVwihXixQalR2EHqL2BIl8ZHRb0Rm8hm9GycR5PaE88aTsa2CKMqT31SfQhUl-L7G6guFH6nf55NfYjZoy82IfLg-7iWlGakrT7uREDOSVgFiasp1AaDCfJCvTuq2nIuDj-6P1eZzC-OY6WdzpL4TGk1tf9OF9z0kRZPf3wQFut-owB0XH-plqogjE6O81TYYiv82BZgMEYF5JiJMjeNnAGEsNer
• khuonghuutam.id.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQF1O6I8Joj1WKSWFZl9Wgkdl8kk0US9coOL5MBX7kuXUBwHclOteOH27yrwy6WmkItevVRbYM_iVXgMBPhB7EmVNMTUYxx1XHFvk2p7kGvefTGqdbwHVIq3nrB2U3Mccclh_cHeSMaSfA0216EVVN_2J4g9FHrEMN-WRA764-kE_S2YMiM9LtjkMD9cnqyFgM9zgTDl-iZTcVs=
• luatvietnam.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQHs4rEoO8BgQEJJb5McvNf9Z0wjua1lEyiBnlCE1GZX-0TzXQBygzYrhA3-xX-moqUqWNFBVaX7cwSVlVIf0ZdiZF_-HsjYcK4XcjgYMCutN3jA9Ch1WNN-lvsrMr-N2WWjvaCjfeg_j5t3msfB-E9seHupDJ23L6ifUiqJYHCk28nwdnm_rMzsjXJ00vA6E4YdNK7zKbGTVPo9UGO9ydNdGgYZTV7KlgPhYeYFnsdVxFB7pw==
• luathoangsa.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQH3eh4IODedehkFgC-BL7M8aj9LE-S2lDZI_i-7zVJttLKewo_UGUWOtL4vtC-3MoXC3S812ID6WyV0WJuKw27h2iSSDSnQvG2Tw5yb6bQqlnGHvGPlA3EC_J4_vNEdTZ9kaOsYIpmUSewDGpQhbou6fSFY1ZCxgTXg8h0n-U_7Exvm8PpWV_s=
• luathoangsa.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQH3eh4IODedehkFgC-BL7M8aj9LE-S2lDZI_i-7zVJttLKewo_UGUWOtL4vtC-3MoXC3S812ID6WyV0WJuKw27h2iSSDSnQvG2Tw5yb6bQqlnGHvGPlA3EC_J4_vNEdTZ9kaOsYIpmUSewDGpQhbou6fSFY1ZCxgTXg8h0n-U_7Exvm8PpWV_s=
• hnx.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQGXa4siDp76zSMWbplDIiW5hF69okXUWynd1wxswHPuVFUsNEj6a_0R4VsIYdHvbL_oDzGE2lZsDWGItKH-EUDWPD21h0xdPdnZMQO5jWFER4aiJg-9oDAjMG7UdanKpBa7Pr5amrchjEw5frT15YJeWAoZFyDIucxUZKw=
• vcbs.com.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQEcI4B7DgfdlDnBpq0GZ4FJ5HGcNYMgjcflej3t5YyRH-GPMziVwblT2o0CZBardciB_iglpaNe9rB3JbVHKk07R1pxIvv_QUzJULyZzws_4S_fL2KNA_J9XHY9aeo59-89GHhTvG-0WRxw9hNR-PVQ0WQL-IKVu8oSS2pcLCwH04fDJfOSBGDSgAnavfZGO9VHh2oeuzQyVgG3Dt3BPaXaVMbUYTMdZ7VJi09HiVVmwKxNCM9mmM_-uxzgL-aSCuhBbjdOJW-4eZCBlyUYEw25mjZYQfMu3XTCMGYlbF5wvxfZnA==