Hủy niêm yết bắt buộc là gì?

Nói cho dễ hiểu

Niêm yết là việc cổ phiếu của một công ty được đưa lên giao dịch trên sàn (HOSE, HNX). Hủy niêm yết bắt buộc là khi SGDCK chấm dứt giao dịch và đưa cổ phiếu đó ra khỏi bảng niêm yết, vì doanh nghiệp không còn đủ điều kiện niêm yết, vi phạm nghĩa vụ công bố thông tin (đưa thông tin ra công chúng đúng hạn), hoặc rơi vào tình trạng tài chính không còn đảm bảo an toàn cho nhà đầu tư.

Điểm phải nhớ: đây là chế tài quản lý thị trường do SGDCK ban hành, không phải chỉ tiêu kế toán của VAS hay IFRS. Nhưng "cò" kích hoạt nó phần lớn lại là số liệu trên Báo cáo tài chính (BCTC) đã kiểm toán.

Căn cứ pháp lý: Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14 (Điều 60) và Nghị định số 155/2020/NĐ-CP ngày 31/12/2020 của Chính phủ (Điều 120: hủy bỏ niêm yết bắt buộc).

Đọc ở đâu trên báo cáo tài chính

• Lợi nhuận sau thuế (LNST) — Mã số 60 trên Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (Mẫu B02-DN). Đây là dòng để đếm "lỗ mấy năm liên tiếp".
• Lỗ lũy kế — Mã số 421b (Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối lũy kế đến cuối kỳ này), đem so với Mã số 411 (Vốn góp của chủ sở hữu) ở phần Vốn chủ sở hữu trên Bảng Cân đối kế toán (Mẫu B01-DN).
• Vốn chủ sở hữu — Mã số 400 trên Bảng Cân đối kế toán (Mẫu B01-DN).
• Báo cáo kiểm toán độc lập — nằm ngay đầu bộ BCTC năm, đọc phần "ý kiến kiểm toán".
• Thời hạn: BCTC năm đã kiểm toán phải nộp tối đa trong 90 ngày kể từ ngày kết thúc năm tài chính.

Bao nhiêu thì đáng ngại

Ngưỡng cảnh báo (chưa bị hủy nhưng bị đưa vào diện cảnh báo / kiểm soát / hạn chế giao dịch), theo Điều 120 Nghị định 155/2020/NĐ-CP: - Lỗ ròng 01 hoặc 02 năm liên tiếp. - Có ý kiến kiểm toán ngoại trừ (kiểm toán viên không đồng ý toàn bộ số liệu) trên BCTC năm gần nhất. - Lỗ lũy kế nhưng chưa vượt vốn góp thực tế. - Chậm nộp BCTC quá 15–30 ngày so với hạn quy định.

Ngưỡng "đỏ" — bị hủy niêm yết bắt buộc: - Thua lỗ trong 03 năm liên tục (căn cứ BCTC kiểm toán năm). - Lỗ lũy kế vượt quá vốn điều lệ thực góp. - Vốn chủ sở hữu âm (Mã số 400 < 0) trên BCTC kiểm toán năm gần nhất. - Bị kiểm toán từ chối đưa ra ý kiến hoặc có ý kiến kiểm toán trái ngược. - Chậm nộp BCTC kiểm toán năm trong 03 năm liên tiếp. - Ngừng giao dịch hoặc bị đình chỉ giao dịch quá thời hạn luật định (từ 06 tháng trở lên).

Ví dụ có thật ở thị trường Việt Nam

Công ty Cổ phần Chiếu xạ An Phú (mã APC), từng niêm yết trên HOSE: - LNST (Mã số 60) theo BCTC kiểm toán từng năm: 2021 lỗ -1,59 tỷ đồng; 2022 lỗ -9,00 tỷ đồng; 2023 lỗ -35,61 tỷ đồng (BCTC kiểm toán năm 2023 do Công ty TNHH Kiểm toán DTL thực hiện). - HOSE ra quyết định hủy niêm yết bắt buộc đối với cổ phiếu APC kể từ ngày 29/04/2024, lý do thua lỗ 03 năm liên tục (điểm e khoản 1 Điều 120 Nghị định 155/2020/NĐ-CP). - Hơn 51 triệu cổ phiếu APC rời sàn HOSE và chuyển xuống giao dịch trên UPCoM (sàn dành cho các công ty đại chúng chưa đủ điều kiện niêm yết).