Dải Bollinger là gì?

Nói cho dễ hiểu

Dải Bollinger là một chỉ báo phân tích kỹ thuật — tức là công cụ vẽ trên biểu đồ giá để nhìn hành vi giao dịch, không phải một chỉ số kế toán. Nó gồm 3 đường:

• Dải giữa (MB): trung bình cộng giá đóng cửa của 20 phiên gần nhất (viết tắt SMA20).
• Dải trên (UB): dải giữa cộng thêm 2 lần độ lệch chuẩn (độ lệch chuẩn là con số đo mức giá nhảy lên xuống quanh mức trung bình).
• Dải dưới (LB): dải giữa trừ đi 2 lần độ lệch chuẩn.

Thông số mặc định thường dùng là 20 phiên và hệ số 2. Công cụ này do John Bollinger phát triển trong thập niên 1980 và được công bố đầy đủ trong cuốn sách *Bollinger on Bollinger Bands* (2001). Tại Việt Nam, nó nằm trong chương trình đào tạo về phân tích kỹ thuật của Trung tâm Nghiên cứu Khoa học và Đào tạo Chứng khoán (SRTC) thuộc Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN).

Đọc ở đâu trên báo cáo tài chính

Không có. Dải Bollinger không xuất hiện trên báo cáo tài chính (BCTC) và không có mã số dòng. Mở BCTC của doanh nghiệp ra sẽ không tìm thấy nó. Không có quy định nào về dải Bollinger trong Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS), Thông tư của Bộ Tài chính hay Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS) — các bộ chuẩn mực này chỉ quy định việc ghi nhận, đo lường và trình bày nghiệp vụ tài chính của doanh nghiệp.

Muốn xem dải Bollinger, phải mở biểu đồ phân tích kỹ thuật (chart) trên các nền tảng giao dịch như Amibroker, TradingView, SSI iBoard hay FireAnt.

Bao nhiêu thì đáng ngại

Với thiết lập (20, 2), theo thống kê phân phối chuẩn, khoảng 95,45% số phiên biến động giá nằm trọn trong khoảng giữa dải trên và dải dưới.

Độ rộng dải được tính bằng: BandWidth = (UB − LB) / MB × 100%.

• Bình thường: dải mở vừa phải theo xu hướng của thị trường.
• Co thắt (squeeze): BandWidth thu hẹp về vùng đáy trong nhiều tuần — ở thị trường Việt Nam thường là dưới 8%–10% tùy nhóm ngành. Cái này chỉ nói biến động đang thấp và sắp có một đợt biến động mạnh, không nói trước là tăng hay giảm.
• Mở dải (walking the bands): giá bám sát dải trên hoặc dải dưới liên tục và đẩy dải loe rộng ra, thể hiện xu hướng tăng hoặc giảm đang rất mạnh.

Ví dụ có thật ở thị trường Việt Nam

*(Số liệu lấy từ biểu đồ giá kết phiên giao dịch, không phải từ kỳ báo cáo tài chính.)*

Mã HPG (CTCP Tập đoàn Hòa Phát, sàn HOSE), kết phiên ngày 07/06/2024, dữ liệu nến ngày với thông số 20 phiên và hệ số 2:

• Giá đóng cửa: 29.200 đồng/cổ phiếu
• Dải giữa (SMA20): ≈ 28.550 đồng
• Độ lệch chuẩn (2σ): ≈ 1.250 đồng
• Dải trên: ≈ 29.800 đồng
• Dải dưới: ≈ 27.300 đồng

Diễn giải: giá đóng cửa 29.200 đồng nằm ở nửa trên của dải (cao hơn dải giữa 28.550 đồng nhưng vẫn dưới dải trên 29.800 đồng), dải trên hướng lên nhẹ — phản ánh trạng thái tích lũy tăng ngắn hạn, chưa vượt ra ngoài dải trên.