ROE (lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu) là gì?

FinFoolish · Gemini gemini-flash-latest đọc · DeepSeek deepseek-flash viết · Claude claude-opus-5 kiểm · cập nhật 08:01 21/09/2026

Ý chính

ROE = lợi nhuận sau thuế chia cho vốn chủ sở hữu bình quân, nhân 100% (Khoản 3 Điều 107 Nghị định 155/2020/NĐ-CP ngày 31/12/2020).
Số lấy trên báo cáo tài chính: tử số là mã 60 hoặc mã 61 (Báo cáo kết quả kinh doanh), mẫu số là mã 400 (Bảng cân đối kế toán), lấy bình quân đầu kỳ và cuối kỳ.
Ngưỡng tham chiếu: tối thiểu 5% để nộp hồ sơ niêm yết; dưới 6–8% là đáng ngại; trên 40–50% thì phải soi lại mẫu số vì vốn chủ có thể đã teo nhỏ.

Nói cho dễ hiểu

ROE là viết tắt của Return on Equity, tiếng Việt là lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu. "Vốn chủ sở hữu" là phần tiền thật thuộc về cổ đông (tiền góp ban đầu, thặng dư vốn, các quỹ và lợi nhuận giữ lại) — khác với tiền đi vay. ROE đo xem một đồng tiền của cổ đông được dùng hiệu quả cỡ nào.

Công thức không phải tự chế: Khoản 3 Điều 107 Nghị định 155/2020/NĐ-CP ngày 31/12/2020 quy định ROE là tỷ lệ phần trăm giữa lợi nhuận sau thuế và vốn chủ sở hữu bình quân trong năm; nếu doanh nghiệp là công ty mẹ thì tính trên báo cáo tài chính hợp nhất và lợi nhuận sau thuế là phần của cổ đông công ty mẹ. Cách xác định "vốn chủ sở hữu bình quân" được hướng dẫn tại Thông tư 10/2022/TT-BTC.

Bình quân nghĩa là: (số đầu kỳ + số cuối kỳ) ÷ 2, chứ không phải lấy mỗi số cuối kỳ.
ROE 20% nghĩa là cứ 100 đồng vốn chủ, doanh nghiệp tạo ra 20 đồng lãi ròng.

Đọc ở đâu trên báo cáo tài chính

Theo Thông tư 200/2014/TT-BTC và Thông tư 202/2014/TT-BTC:

Tử số (lợi nhuận): mở *Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh* (mẫu B02-DN, hoặc B02-DN/HN nếu là báo cáo hợp nhất). BCTC đơn lẻ nhìn mã số 60 — Tổng lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp; BCTC hợp nhất nhìn mã số 61 — Lợi nhuận sau thuế của cổ đông công ty mẹ (phần lãi còn lại sau khi trừ phần của cổ đông không kiểm soát, tức cổ đông thiểu số ở các công ty con).
Mẫu số (vốn chủ): mở *Bảng cân đối kế toán* (mẫu B01-DN hoặc B01-DN/HN), mục D — mã số 400 Vốn chủ sở hữu. Lấy cột "Số đầu kỳ" và "Số cuối kỳ" rồi chia 2.
Với BCTC hợp nhất chặt hơn: lấy mã 410 trừ mã 429 (lợi ích cổ đông không kiểm soát).
Cùng bộ chỉ tiêu này còn dùng để xếp loại doanh nghiệp nhà nước theo Nghị định 87/2015/NĐ-CP (Điều 28, Tiêu chí 2) và Thông tư 200/2015/TT-BTC (sửa đổi bởi Thông tư 36/2021/TT-BTC).

Bao nhiêu thì đáng ngại

5%: ngưỡng pháp lý tối thiểu. Nghị định 155/2020/NĐ-CP yêu cầu doanh nghiệp nộp hồ sơ đăng ký niêm yết phải đạt ROE năm liền trước tối thiểu 5%, và 2 năm liền trước đó có lãi.
Dưới 6–8%: kém/đáng ngại — thấp hơn hoặc chỉ ngang lãi gửi tiết kiệm ngân hàng, tức cổ đông chịu rủi ro kinh doanh mà lợi tức không bù nổi chi phí vốn (mức sinh lời tối thiểu mà đồng vốn đó đáng ra phải kiếm được).
10–14%: bình thường, ngang mức trung bình thị trường, hay gặp ở ngành thâm dụng vốn — tức phải bỏ rất nhiều tiền mua máy móc, nhà xưởng mới chạy được — như sản xuất nặng, hạ tầng, ngân hàng quy mô vừa.
Trên 15%: tốt.
Trên 20% liên tục 3–5 năm: xuất sắc, thường là doanh nghiệp đầu ngành có lợi thế bảo vệ được (thương hiệu, hệ thống phân phối hoặc chi phí thấp).
Trên 40–50%: không mừng vội. Mức này thường đến từ cấu trúc tài chính mất cân đối — vay nợ quá cao làm vốn chủ co nhỏ lại, hoặc vốn chủ bị bào mòn sau nhiều năm thua lỗ, chứ không phải kinh doanh cốt lõi thần kỳ.

Ví dụ có thật ở thị trường Việt Nam

Vinamilk (VNM, niêm yết tại HOSE), BCTC hợp nhất đã kiểm toán năm 2023 (năm kết thúc 31/12/2023):

Tử số: lợi nhuận sau thuế mã 60 = 9.019,35 tỷ đồng; trong đó lợi nhuận sau thuế của cổ đông công ty mẹ mã 61 = 8.873,81 tỷ đồng.
Mẫu số: vốn chủ sở hữu mã 400 ngày 01/01/2023 = 32.816,52 tỷ đồng; ngày 31/12/2023 = 35.025,74 tỷ đồng → bình quân = 33.921,13 tỷ đồng.
ROE 2023 = 9.019,35 / 33.921,13 ≈ 26,59%. Báo cáo thường niên 2023 của VNM công bố ROE hợp nhất 26,1% — lệch nhẹ vì công ty tính bình quân theo tháng/quý thay vì chia đôi đầu kỳ–cuối kỳ.
Nghĩa là: trong năm 2023, cứ 100 đồng vốn chủ sở hữu, VNM tạo ra hơn 26 đồng lợi nhuận ròng.

Ba chỗ con số ROE hay bị đọc lệch, ai mới vào nghề nên nhớ: (1) lấy vốn điều lệ làm mẫu số thay vì vốn chủ sở hữu — vốn chủ thường lớn hơn nhiều vì còn thặng dư vốn, các quỹ và lợi nhuận chưa phân phối; (2) lấy vốn chủ cuối kỳ thay vì bình quân; (3) tính ROE trên một khoản lãi một lần (bán trụ sở, chuyển nhượng dự án, hoàn nhập dự phòng) trong khi mảng cốt lõi đi lùi — năm sau hết khoản đó thì tỷ lệ rơi thẳng.

Một lưu ý về công thức: theo đẳng thức DuPont, ROE = biên lợi nhuận (ROS) × vòng quay tài sản × đòn bẩy tài chính. Cùng một con số ROE có thể đến từ bán hàng lãi dày, từ quay vòng tài sản nhanh, hoặc đơn giản là từ việc đi vay nhiều.

Tự kiểm lại

dazpro.com — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQEgcMjfdc08A-452J4R5XdudTTAqjH8X96_N-XeVtijwjrjolgCOCjXA0ODqQUs3XpPw16exVsOXHhdHngOlV7W9Cp1AfqjbszOGs1KVcJdHbBiJw-5uZaQWc1W3iGMXH8Tw709
luatminhkhue.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFPVLBw1ISdbmXfzEg_4LvnielmpC7cd8UAawNRsikl_gkzq8hkPVDggvNO4nGz2QkAZNP_dsNJ7vdAaiS-Q930y9oyNospAuNvlFYKY_opUx_TuuhBZSzrJeIzCe4h-nU9RBcwipHdfbArpDJx
thuviennhadat.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFM4XgzKkovmfo0udFBK1e-7BavP_Nw20mF94IhY36A3Iu2ww34FQaY6mKRwsv-dxxfIol1n3VlrSgUCtWpaI_COCwYzVjIIcUJ1AO4VdcYEVuTBoBA0gBylGAYVTJymEEoLXtsXjr9lFrBYMJv05cnx6HiEZfVWoDPUdo2f78_65kFqJt4oJwAI7tWzYz0dgXt3xZcZEWAt6uQ6YRcRf_ny1Th8-nHa2GN_dUBv9kUC8kzoF15h7Oo5-hrfaIE
hethongphapluat.com — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQHtKUeWFeyAIYZDwSmkt75E6kasUXj0nT4rztg3prWbPgS97b-S2HxPyvc8lVIfSZWAk8TsEtz0wQpJIFlZWttDMHfdrFHEv8WK3OMalY4S4N-AIt2JWwNFGzpvhsUoRhq2eu4msl6VUNJb0c5Xgd0y7iUmVMViqlUbNp8ndAYPWA-9KaP60-Av3D4WXYzcsJ70BavnErFwGDCN1gwy_0L0ejGaEeSToESCHZujE6Qwsr1C6SY8lkPaQzS70ZwKV0866EejhruvJPms_xN5BDSsUupK9ZplQiEE5epUzQIgdy2xj53c8XxNTDSWr0Trv5ckxLmHGSJg2xet-VYm-NinQ60ul1AhCS30qB4STNxmmzI8f4ICni8GNWfAFreoVFHOENh-ZS2lAnOOrUyL
phaply.net.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQHnITkfuRFI9qrEFKfJPrpT_w-QcDnDq8_gL4sJnhCzFIvzBJXs7wY9ZZUP-a22a6rKby-JvZXfEQdW9qkbtNnwKGLHM80Apfxlc6rGT6fK7NqZjOqIfiPjqm4uFJZeZ-FRvD7evyXDnH4_9BY8NTAmafk_6g7dlFHXfsID3Mp4shO29aCeI1-nnHuwVdeiSYuh
luatvietnam.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFFmNuvo9X2K5aO6YIwUXGkr6rUrbORP0lpyJ1Mm6yAa9CnUN_mhMPqLdpcXkLaLm_Ej_LeQPjnrDynE4FduSf38OApmfFxJA1RWnwRKpRavcjzPGsEp5ywEFkhmAJ8lGIrzqPQnVSHMIwhZDcnUElUXkWZF3ly4OSyyfncyz_qR53hGeufzfaJI4LH
fili.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQE5YVAMipi5AC6qXxd_FA4CcrW6HEgGfxsWN-yhCSYD-H_9Z1fB3pKxyOCMKaONucds47jrtdztMgs--DncDDRqGJ9gI68aWYM3htPXGx88PBv4I4zrPLTZQ0Kpdm1zTHRLK_cumSGEeK6FMf_Msl8D4CV8_jtwqzUOrOCmG-NMbT3Mk_WhJJ85kNAH-63a-2_GmL6Ndv57
studocu.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQEmk7RS47SGcIi33nKuSODndnvxsbq59Diq56Y-bUcg0iyxZ42qHadS8_-qlTUbpyUB9D8z2OO250o2_fs4TiS7GJoup1c4jXUYn6znUUMGmos9v7jYATI6I6_Tx3pHoF7-VwtL6dRi6yx5Z2pDpG2Z3QSmMCfARv14ANbQIg--tMC4kAMe9xrRQB5Gij-xxcvEKxveYqWDU0XqwgXHIgvPBUH6gfHYDoYPTIQnMb5DiZq6F-pH1u9XHDfUqsialRU=

Đọc tiếp

Lợi ích cổ đông không kiểm soát

Là phần lợi nhuận và tài sản thuần của công ty con mà công ty mẹ KHÔNG sở hữu — tức phần thuộc về những cổ đông bên ngoài tập đoàn. Khi công ty mẹ nắm 51% công ty con, báo cáo hợp nhất vẫn cộng 100% lợi nhuận công ty con, nhưng 49% trong đó là tiền của người khác.

Phân tích DuPont

Phân tích DuPont là kỹ thuật tách tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) thành ba phần: biên lợi nhuận ròng, vòng quay tổng tài sản và đòn bẩy tài chính. Nó giúp bạn biết doanh nghiệp kiếm lời từ bán hàng, từ quay vòng tài sản, hay từ vay nợ.

ROA — lợi nhuận trên tài sản

ROA = lợi nhuận sau thuế chia cho tổng tài sản, tính theo %. Nó đo xem doanh nghiệp dùng toàn bộ tài sản của mình — tiền, hàng tồn kho, nhà xưởng — đẻ ra lãi giỏi tới đâu, bất kể số tài sản đó là vốn chủ hay tiền đi vay.

Room ngoại

Room ngoại (tên pháp lý: tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa – FOL) là mức trần cổ phần mà nhà đầu tư nước ngoài được sở hữu tại một công ty đại chúng; hết trần gọi là kín room, muốn mua thêm phải giao dịch thỏa thuận và thường trả thêm chênh lệch. Trần phổ biến ở Việt Nam: 30% với ngân hàng, 49%–50% với nhiều ngành, 100% với ngành không hạn chế.

Room tín dụng

Room tín dụng là hạn mức tăng trưởng dư nợ cho vay tối đa (tính bằng %) mà Ngân hàng Nhà nước cấp cho một ngân hàng trong một năm. Nó không nằm trên báo cáo tài chính, nhưng quyết định ngân hàng được cho vay thêm bao nhiêu.

FinFoolish đọc báo cáo tài chính đã công bố và đếm số. Đây là nhận định về SỐ LIỆU, không phải khuyến nghị mua bán cho bất kỳ ai. Tiền của bạn thì quyết định phải là của bạn — và hãy tự bấm vào từng con số để kiểm lại.