Phân tích DuPont là gì?

Nói cho dễ hiểu

Phân tích DuPont không phải chuẩn mực kế toán, mà là kỹ thuật phân tích tài chính do F. Donaldson Brown phát triển tại Tập đoàn DuPont (Hoa Kỳ) vào những năm 1920. Nó tách ROE (tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu — cứ 100 đồng vốn chủ bỏ ra thì lãi bao nhiêu đồng) thành tích của ba thứ: - Biên lợi nhuận ròng: 100 đồng doanh thu thì giữ lại được bao nhiêu đồng lãi sau thuế. - Vòng quay tổng tài sản: một đồng tài sản tạo ra bao nhiêu đồng doanh thu trong năm. - Đòn bẩy tài chính: tổng tài sản gấp mấy lần vốn chủ sở hữu, tức doanh nghiệp xài tiền vay nhiều hay ít.

Công thức: ROE = (LNST/Doanh thu thuần) × (Doanh thu thuần/Tổng tài sản bình quân) × (Tổng tài sản bình quân/Vốn CSH bình quân).

Đọc ở đâu trên báo cáo tài chính

Theo Thông tư 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 của Bộ Tài chính và VAS 21 "Trình bày báo cáo tài chính" (ban hành kèm Quyết định 234/2003/QĐ-BTC): - Lợi nhuận sau thuế TNDN: Mã số 60 (hoặc Mã 61 – lợi nhuận sau thuế của cổ đông công ty mẹ nếu dùng BCTC hợp nhất), trên Báo cáo Kết quả hoạt động kinh doanh (mẫu B02-DN). - Doanh thu thuần về bán hàng và cung cấp dịch vụ: Mã số 10, B02-DN. - Tổng cộng tài sản: Mã số 270, Bảng Cân đối kế toán (mẫu B01-DN). - Vốn chủ sở hữu: Mã số 400, B01-DN.

Quy ước: Tổng tài sản bình quân = (đầu kỳ + cuối kỳ)/2; Vốn CSH bình quân = (đầu kỳ + cuối kỳ)/2.

Bao nhiêu thì đáng ngại

Ngưỡng tham chiếu thường dùng trên thị trường chứng khoán Việt Nam: - ROE tổng thể: ≥15% và duy trì ổn định nhiều năm là lành mạnh; dưới 8%–10% (thấp hơn hoặc ngang lãi suất tiền gửi dài hạn, tức mức sinh lời gần như không rủi ro) hoặc ROE âm là đáng ngại. ROE cao nhưng giật cục từng năm thường phản ánh lợi nhuận bất thường. - Biên lợi nhuận ròng: 8%–15% với sản xuất – công nghiệp; 2%–5% với bán lẻ, phân phối, thương mại; trên 15% với công nghệ, dược. Dưới 2% với ngành thông thường, hoặc sụt giảm liên tiếp 3 quý/3 năm, là đáng ngại. - Vòng quay tổng tài sản: 0,5–0,8 lần/năm với ngành thâm dụng vốn (thép, điện, xi măng); 1,5–3,0 lần/năm với bán lẻ tiêu dùng. Dưới 0,3–0,4 lần/năm với doanh nghiệp phi tài chính thông thường là đáng ngại — thường do tồn kho ứ đọng, phải thu kéo dài hoặc nhà máy xây dở chưa tạo doanh thu. - Đòn bẩy tài chính: 1,5x–2,5x với doanh nghiệp phi tài chính là bình thường; trên 3,5x–4,0x với sản xuất/bất động sản là đáng ngại. Riêng ngân hàng/tài chính có đặc thù đòn bẩy 8x–12x, không áp ngưỡng này.

Ví dụ có thật ở thị trường Việt Nam

Công ty Cổ phần FPT (mã FPT, niêm yết HOSE), năm tài chính kết thúc ngày 31/12/2023, theo BCTC hợp nhất đã kiểm toán năm 2023: - Doanh thu thuần (Mã 10): 52.617,9 tỷ VND. - Lợi nhuận sau thuế TNDN (Mã 60): 7.788,0 tỷ VND. - Tổng tài sản (Mã 270): đầu năm 2023 là 51.654,1 tỷ; cuối năm 2023 là 60.282,3 tỷ → bình quân 55.968,2 tỷ. - Vốn CSH (Mã 400): đầu năm 2023 là 25.353,3 tỷ; cuối năm 2023 là 29.930,2 tỷ → bình quân 27.641,8 tỷ.

DuPont 3 nhân tố cho FPT năm 2023: 1. Biên lợi nhuận ròng = 7.788,0 / 52.617,9 ≈ 14,80%. 2. Vòng quay tổng tài sản = 52.617,9 / 55.968,2 ≈ 0,94 lần. 3. Đòn bẩy tài chính = 55.968,2 / 27.641,8 ≈ 2,025 lần.

ROE 2023 = 14,80% × 0,94 × 2,025 ≈ 28,18%. (Nếu tính theo số dư cuối kỳ thay vì bình quân: 14,80% × 0,873 × 2,014 ≈ 26,02%.)

Đọc lại ba nhân tố: ROE năm 2023 của FPT cao chủ yếu nhờ biên lợi nhuận 14,80% và vòng quay 0,94 lần, còn đòn bẩy chỉ quanh 2,0 lần — tức nằm trong vùng 1,5x–2,5x của doanh nghiệp phi tài chính, chưa phải kiểu ROE được đẩy lên bằng vay nợ.

Tự kiểm lại

• vietcap.com.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFUpm1Zqh8gJvBnQKLxe2JkSeae4PkYpxfxygAH0JFh_v-R7YDuFvYhgHMJ9RHx6V1i8oHkSVvobUJUy1gWfykEEFV0rU5WLEU76_CcIlCY_j9A47xygmnZ9z3oa7ZFSLSoU_H-bhd02j4ovfIzpb8yIkhHml2-ptBeraCPAXYWVgRnDsfH5kzbR_G3Dw==
• dsc.com.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQF4INSbWhZznvHuE3ETQJirQ72lHsXWL91BBcru87l5zF825IZuCfrkQNPleTSMPu7puA7WR82UYw4_jap1vHpee5CkuNg5V5uIYZA7LiEUU2zUd1Y4SGSFuwHKlwoG_0fV-pmcpRwZyLSBraHs
• ub.edu.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFgFr9OmOFQMNi6F9HYf_uYD7T-4fZ_BdCTNhDcpA42QVuNOabemD2Suu4q5lgjjSMs31WjzOYPFWDgrDOBB3QMQqHk4aPphjdm09th2IXtJcdewBy3ma7RistQM447FUNRHuamrztmrThiIA==
• studocu.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQHl_1DEanKHzrInz_rs6lAdxVoRpQgn_JTCJBEabKlos2bZu20s1or_rK1WWs9Rv9EJLpI-GgX2ffs07nh9LmZGDqCloQbUJmNrYMBuzEZ95PpGU4iVaumgSf41eDxjhxIOl2TLv3XcXGNVmFz118ntzN2UO8n38IAPwnNR5N2TfrZQcB_9-6TNiqVQ-KRLXDGggsKIGRjc4-1PQs-Th6-2bBknvrqTJGeANfjRakc27DfxdD2erlAHLlEb9ynWwdP-YrktEg0VlPbVyAkjhDUoe5A=
• pinetree.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFKSaYj3XDmnL8APJNLW_fNk-sxUUO0GoNA938b7FfJEVm4XvOKOu9kV1Bp9nYYpre7CGP3W9MBTsVxsMSiHxyl-kgIW-bSn4Lp_wb7P-nrOToCd9c6eyEBw3OoG6Ld3-aJvUt0g0Lpac2B6TCgiaDJnjlHU5nYN4xCo5GpteeqTQFx6yqLxPeLhqamJRjSpxA2B7WquNAHtnvT
• aseansc.com.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQHH8_HX-qshTCOjZPveLIFnqj1Yhp83Trc25oQ0zoKaaPFPcLEZEQmDySdbwv-OWNVQURbmoFRGAlN6Pu5Vd_i6mEklRdYFUmpuQo91X0bGU9sjX8syNW_o9MEHBx_kTbRP1_ZukVQFUrGJLp2QrzmTlRPitsazwrU73k3zwgr8
• slimcrm.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQHThNMDMiW3ElIfY9iVrPGCdZPz1Sy12bX7-9bxCJ4KzuJHwy9SHpS0y6zo7D5dt6mriweI1cosVonBaoiIweFeZmg3iK2741uu2ac3wT9K5bDfAQfW_g7EIv_LrUCXdes=
• studocu.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQHR09peVZ4iuWI_frgbyOi8IgPyv1MxuqoaSnz_FzVDBq_DzXCmpztJ4ijKeTkcK9j2J15km8-6vtecNxtczCsMbd_xsGYs5Xgsw5FDQXff6fjZuT-5r7z20Q980zPpbRJ-4sqZX-4i86TSfaf_KkwQ-JXIVI0W5S_1d1MGovFEHimeTA1FsYT_L7jiAMYft54_XVfyiBm3TI71LzdOozMzzSa2lRJEMJzdO1ouGw7IWn7f7HtsOFPX26YRUZpjj39rOfCmaLWWx7Y8XdZiOe2Vyo_SJw==