P/E trung bình 5 năm là gì?

FinFoolish · Gemini gemini-flash-latest đọc · DeepSeek deepseek-flash viết · Claude claude-opus-5 kiểm · cập nhật 08:01 21/09/2026

Ý chính

P/E = giá cổ phiếu chia cho EPS (lãi cơ bản trên mỗi cổ phiếu); lấy bình quân 5 năm để làm phẳng các năm lãi đột biến hoặc lỗ.
VN-Index: vùng bình thường 14,0x–16,5x; dưới 11,0x–12,0x là vùng rẻ, trên 18,5x–20,0x là vùng quá nhiệt (ngưỡng tham chiếu của mục từ này, không phải khuyến nghị).
VNM (Vinamilk, HOSE) có P/E trung bình 5 năm 17,8x, còn P/E TTM giai đoạn giữa 2024–2026 quanh 13,5x–14,0x (Vietcap, MBS tổng hợp).

Nói cho dễ hiểu

P/E là tỷ số giá trên thu nhập: giá cổ phiếu chia cho EPS (lãi cơ bản trên mỗi cổ phiếu). VNM (Vinamilk, HOSE) có P/E trung bình 5 năm 17,8x, hiểu đơn giản là giá đang bằng 17,8 lần lợi nhuận mỗi cổ phiếu tính bình quân 5 năm.
P/E trung bình 5 năm có 2 cách tính phổ biến: (1) lấy P/E cuối mỗi niên độ (cuối mỗi năm tài chính) của 5 năm cộng lại rồi chia 5; (2) lấy giá hiện tại chia cho EPS bình quân 5 năm.
Mục đích chung: một năm lãi đột biến hay một năm lỗ sẽ không kéo cả con số định giá đi sai.

Đọc ở đâu trên báo cáo tài chính

EPS nằm ở Mã số 70 – Lãi cơ bản trên cổ phiếu, trong Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh. Doanh nghiệp có công ty con thì phải dùng bản hợp nhất – Mẫu B02-DN/HN.
Muốn tự kiểm lại: tử số là Mã số 61 – Lợi nhuận sau thuế của công ty mẹ (sau khi trừ trích Quỹ khen thưởng, phúc lợi ghi ở Thuyết minh BCTC); mẫu số là số cổ phiếu phổ thông lưu hành bình quân gia quyền (số cổ phiếu trung bình có mặt trong kỳ), tra ở phần Thông tin bổ sung cho Báo cáo kết quả kinh doanh trong Thuyết minh.
Giá là giá đóng cửa khớp lệnh trên sàn, theo Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14.
Cách tính EPS được quy định tại VAS 30 – Lãi trên cổ phiếu (Quyết định 100/2005/QĐ-BTC), tương ứng chuẩn mực quốc tế IAS 33; hướng dẫn trình bày ở Thông tư 200/2014/TT-BTC và Thông tư 202/2014/TT-BTC.

Bao nhiêu thì đáng ngại

VN-Index: vùng bình thường 14,0x–16,5x. Vùng rẻ là dưới 11,0x–12,0x (thấp hơn trung bình 5 năm khoảng 1,5–2 độ lệch chuẩn — tức lệch xa mức trung bình một cách hiếm gặp; từng xuất hiện ở đáy tháng 11/2022). Vùng quá nhiệt là 18,5x–20,0x (vùng đỉnh 2018 và đầu năm 2022). Đây là ngưỡng tham chiếu của mục từ này, không phải khuyến nghị.
Cổ phiếu tiêu dùng, sản xuất thiết yếu, công nghệ đầu ngành (ví dụ FPT, VNM): mức bình thường 15x–19x; đáng ngại khi vượt 25x mà EPS tăng chậm dưới 10%.
Ngành chu kỳ cao (thép, hóa chất, chứng khoán, bất động sản): mức bình thường 7x–11x; con số bị méo khi có năm EPS âm, hoặc khi P/E hiện tại tụt xuống dưới 4x–5x ngay sau đỉnh chu kỳ lợi nhuận.

Ví dụ có thật ở thị trường Việt Nam

VNM (Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam – Vinamilk, HOSE): P/E trung bình 5 năm là 17,8x, theo dữ liệu chuỗi 5 năm do các công ty chứng khoán (Vietcap, MBS) tổng hợp.
Giai đoạn giữa 2024–2026, VNM giao dịch quanh 62.000–64.000 đồng/CP, tương đương P/E TTM (P/E tính trên lợi nhuận 4 quý gần nhất) 13,5x–14,0x, tức thấp hơn khoảng 21%–24% so với mức bình quân 5 năm 17,8x của chính doanh nghiệp (Vietcap, MBS tổng hợp).
Một cặp số khác hay gặp ở nhóm chu kỳ: P/E hiện tại 3x–4x trong khi P/E trung bình 5 năm là 9x — chênh lệch đó đến từ năm đỉnh lợi nhuận, không phải từ giá xuống.
Trường hợp "giảm tốc cấu trúc" (thị trường hạ mặt bằng định giá vì doanh nghiệp hết tăng trưởng nhanh): doanh nghiệp từng có EPS tăng 20–30%/năm nên từng được trả P/E 20x; khi tăng trưởng còn 0–3%/năm thì chỉ còn được định giá 11x–12x, còn mốc P/E trung bình 5 năm 18x–20x thì vẫn nằm nguyên trong bảng tính cũ.

Tự kiểm lại

ipaam.com.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFWX-NtajQxudqX3WyvttJRb7QSCuwf-cjYN1AoK1KlpfaxS3b1TUN-UV37jtiCDg2F01y6X-WCqr8KAqo13z0b8mIRah8Ca0TwuTqgviQT8FWm1AlpFY7bJdQdJois1T_2-utlCkZz_1hBJfE=
ssiam.com.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQEj--Os-H-7gpceXIcSLmwDZSfD0NlmyriJKCBNhx0TvoTlQXjCJsYJMZnWs3rN6uquPQhoq52WJWxxUn9I-BB_pFed-RG_d-JjwHFHIxrzHmldcuY1omyvdyXw6jsuClwCK_ozuK-xjKjqVBNb9TPqCCUpuvZ8Ug1cr5OrjEg2SCb4HMO7uXxjDEd_pOtNetxRgzI=
vietnamfinance.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQGCr2LLGECDRLiq_pOTbsZFNq4ciKQbV7grud1h6VTNmXLojV7qVk8BtiimI8hyYVetjf7D7-ZUlO1hDFtLBgKBUWxtb-w8L58EGQww4nJ2PZCp6CU9AqGF6hbZQ2XEd4r9E_tjj3Gj-YdfxaK2yUvL6TAUrGPnUDJakeXuy93bsNjAya-6RI3TbsDxpfEv_AQCUES8BPDIx_M4eYgg0GLVTnvsTpWKjZXjBi4_BjZwd8e0kIA=
vietnamfinance.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQGx07ZeClRkdif16SJLTTBzZd1NYLzeuIuWHV8mzXQNzxJ1jS2WQdIeb5Tz6lDe6pGyT0pH9jn2gDD4-QLl8rIppddVFAqgloN-PNJsByD9ldxZdLV8FAk1_iOVCLEzzqyWJr7z-IkEfKFGMSnTaJKAIyif2OEjd3KA0EDdwwFj-02rYik1zfccbgCt_HE=
masvn.com — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQE-DGuNjMx1DMhWq8CIh0HJDyHLMULIyHFznLVgpsdUULBFmN-tK16ZTDvfAiqvYo0NJC5SDb_TLpDVttJOUN89Yqx5rg22qNUHKaryIjdE9CGnjKMiu_ZVkkNqMpqMi9H4rGFFxMp8riVBHnH8a6kpTSs0FFXhALLbN3joNkT25vYiWuUSch4eUPYbS1eSDQ==
langtubuonnuocmam.com — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQG6UbNwgj2IWi234N6q6sZX44JeIUgzjlp18IPK8g3j8tecAiFDzltz0t_U6yx0zkUIHyLTdqwwl-1_nUWrKCCfUvDy64YMrg7_10M7qHpCDr1NXEl0747kVIDSxDU1EdAhoaweutbzs64THSt-Cmi6NtymTfxxqcJC5XxjeMlBbGKdPjhiHFedp_hCcFhpg5w2SSuxUuOkdLgGl2kVlw==
slideshare.net — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQET4bcJ9AcLNJEITB-GAoNHdOu7G66PCC5-yYtdSYa14wfF_z6bXWjMziC3OUsxyt5vugVvLsH3OxttUEU6r3Wtg_CAkthdJqesBFHpfBju-l_uTceN9ti6gF09cb8g6wz0nx5wZwr0MLpQlumKla-ogyJNGJpsbDwVo2lYgUNsYtZVXY9pvAU94m8gFw==
tinnhanhchungkhoan.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQHBAA-8Rv3CwV5-WNi3a0H3coQekrYFUM498gL3oeeshHC73H7HB2jqHFMS2gLF54UwpoFW5-dAjMMyisaszjbyXeBiC2awzJcI_Sfc41hYA4thOOBa6Pso6H7MaRiUWRbNI_gt3z-IK9ppXexdcIuz5FAzTx1leQg8VMszH1Mat0iAqhvvmWQsE7J6aMi9gD_dN04=

Đọc tiếp

P/S — giá trên doanh thu

P/S (giá trên doanh thu) là tỷ số lấy vốn hóa thị trường chia cho doanh thu thuần, cho biết thị trường đang trả bao nhiêu đồng cho mỗi 1 đồng doanh thu doanh nghiệp tạo ra. Ngày 29/12/2023, FPT có P/S khoảng 2,32x (tính từ BCTC hợp nhất kiểm toán 2023).

Pha loãng cổ phiếu

Pha loãng cổ phiếu là khi doanh nghiệp phát hành thêm cổ phiếu mới, làm số cổ phần tăng lên, khiến tỷ lệ sở hữu và lãi trên mỗi cổ phiếu (EPS) của cổ đông cũ bị chia nhỏ. Theo VAS 30, đây là sự giảm sút lãi trên một cổ phiếu do giả định các công cụ chuyển đổi thành cổ phiếu.

Phải thu khác

Phải thu khác là tiền mà doanh nghiệp ghi là "người ta còn nợ mình" nhưng không phải nợ vì mua hàng: lãi cho vay chưa thu, chi hộ, tạm ứng, tiền cọc, tiền góp vốn hợp tác. Khoản này nằm ở Mã số 136 (ngắn hạn) và Mã số 216 (dài hạn) trên Bảng cân đối kế toán.

Phải thu khách hàng

Phải thu khách hàng là tiền khách còn nợ sau khi doanh nghiệp đã giao hàng hoặc làm xong dịch vụ — tức doanh nghiệp đang cho khách vay. Nó nằm ở Mã 131 trên bảng cân đối kế toán; khoản này phình to nhanh hơn doanh thu thì tiền thật về càng chậm.

Phân kỳ RSI

Phân kỳ RSI là khi đường giá cổ phiếu đi ngược hướng với chỉ báo RSI (thang 0–100, chuẩn tính trên 14 phiên): giá lập đỉnh cao hơn mà RSI lại thấp hơn (phân kỳ âm), hoặc giá lập đáy thấp hơn mà RSI lại cao hơn (phân kỳ dương). Nó nói về động lượng yếu đi, không phải về lợi nhuận doanh nghiệp.

Phân tích DuPont

Phân tích DuPont là kỹ thuật tách tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) thành ba phần: biên lợi nhuận ròng, vòng quay tổng tài sản và đòn bẩy tài chính. Nó giúp bạn biết doanh nghiệp kiếm lời từ bán hàng, từ quay vòng tài sản, hay từ vay nợ.

FinFoolish đọc báo cáo tài chính đã công bố và đếm số. Đây là nhận định về SỐ LIỆU, không phải khuyến nghị mua bán cho bất kỳ ai. Tiền của bạn thì quyết định phải là của bạn — và hãy tự bấm vào từng con số để kiểm lại.