Room tín dụng là gì?

Nói cho dễ hiểu

Room tín dụng (tên chính thức: hạn mức tăng trưởng tín dụng) là mức trần % mà Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho phép một ngân hàng được tăng dư nợ cho vay trong một năm tài chính. Hết trần là dừng giải ngân, kể cả khách đủ điều kiện vay, trừ khi có nợ cũ đáo hạn hoặc được NHNN nới thêm chỉ tiêu. Hình dung như van nước mở tới một vạch cho phép: chạm vạch thì van khép, không phải vì hết khách mà vì hết hạn mức.

Ba thứ hay bị gọi chung là room, nhưng khác hẳn nhau: - Room tín dụng: hạn mức tăng dư nợ cho vay, NHNN cấp cho ngân hàng. - Room ngoại (FOL): trần tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài tại một cổ phiếu niêm yết. - Room margin: hạn mức công ty chứng khoán cho khách vay ký quỹ để mua một mã cổ phiếu.

Đây là công cụ quản lý vĩ mô, không thuộc Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS) hay chuẩn mực quốc tế (IFRS). Cơ sở pháp lý: Luật Ngân hàng Nhà nước 46/2010/QH12 (Điều 7 và Điều 10), Luật Các tổ chức tín dụng 32/2024/QH15, và hệ xếp hạng tổ chức tín dụng theo mô hình CAMELS tại Thông tư 52/2018/TT-NHNN (sửa đổi bởi Thông tư 23/2021/TT-NHNN) — đây là căn cứ kỹ thuật để NHNN phân bổ hạn mức.

Đọc ở đâu trên báo cáo tài chính

Room tín dụng không có dòng nào trên báo cáo tài chính (BCTC) — đây là chỉ tiêu hành chính NHNN gửi riêng cho từng ngân hàng. Muốn ước lượng, F0 nhìn hai chỗ trên Bảng cân đối kế toán hợp nhất: - Cho vay khách hàng (Khoản mục III – Tài sản): lấy số dư nợ gốc, tức trước khi trừ dự phòng rủi ro cho vay. - Trái phiếu doanh nghiệp: nằm trong Khoản mục VI – Chứng khoán đầu tư, dòng chứng khoán nợ do tổ chức kinh tế trong nước phát hành.

Công thức: tăng trưởng tín dụng (%) = (dư nợ kỳ này − dư nợ ngày 31/12 năm trước) ÷ dư nợ ngày 31/12 năm trước × 100%. Lấy con số đó chia cho hạn mức được cấp là ra tỷ lệ lấp đầy room.

Bao nhiêu thì đáng ngại

• Toàn hệ thống: NHNN thường định hướng tăng trưởng tín dụng 14% – 15%/năm (định hướng điều hành hàng năm của NHNN).
• Một ngân hàng bình thường: nhóm Big 4 (bốn ngân hàng thương mại nhà nước lớn) và ngân hàng cổ phần tư nhân lớn thường ở mức 12% – 16%/năm. Ngân hàng có hệ số an toàn vốn (CAR – vốn tự có chia cho tài sản có rủi ro) cao, chất lượng tài sản tốt, hoặc tham gia nhận chuyển giao bắt buộc ngân hàng yếu kém, có thể được cấp tới 20% – 35%/năm.
• Đáng ngại thứ nhất — cạn trần sớm: dùng hết 95% – 100% room được cấp ngay từ Quý 2 hoặc Quý 3. Van khép giữa năm, khách vay phía sau bị nghẽn.
• Đáng ngại thứ hai — lệch pha với huy động: tỷ lệ LDR (dư nợ cho vay chia cho vốn huy động) vượt 85%. Còn room nhưng không còn đủ vốn để cho vay, rủi ro thanh khoản tăng (ngưỡng an toàn tại Thông tư 22/2019/TT-NHNN).
• Đáng ngại thứ ba — tăng trưởng quá thấp: dưới 5% cả năm, hoặc tăng trưởng âm.

Ví dụ có thật ở thị trường Việt Nam

Vietcombank (mã VCB), năm tài chính 2022. Đầu năm 2022, VCB được cấp room cơ bản khoảng 15%. Đến tháng 09/2022, NHNN có văn bản chấp thuận điều chỉnh tăng thêm 2,7% hạn mức, đưa trần tín dụng cả năm 2022 lên tối đa 17,7% (do tham gia tái cơ cấu tổ chức tín dụng yếu kém).

Đối chiếu BCTC hợp nhất kiểm toán 2022 của VCB: - Cho vay khách hàng tại ngày 01/01/2022: 960.750 tỷ đồng. - Cho vay khách hàng tại ngày 31/12/2022: 1.145.064 tỷ đồng — tăng 19,18%. - Nhưng khi tính tổng dư nợ cấp tín dụng theo chuẩn giám sát của NHNN (tính cả trái phiếu doanh nghiệp và loại trừ các khoản điều chỉnh), tăng trưởng tín dụng cả năm 2022 của VCB chỉ xấp xỉ 15,9% — vẫn nằm trong trần 17,7% được cấp.

Bài học: 19,18% và 15,9% là hai thước đo khác nhau cho cùng một năm. Đọc lẫn là toát mồ hôi.

Tự kiểm lại

• fili.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFDYNpZb0URXhYKuVtizbQb8PdcGs418XxCnUxquBO0qrF5euR1SITIRGqNoaoALhEAK8mXOMcaeIoCVsnR7uDaNuec_LWrd6_W6Hne1dzm8eSWnt3T99Q-z_DEStTobDDVrFAT_JGymkMOwa8d1d_kFTtRAWHBg3s2ot9HQEM6nqPDpv5JtWNtVXyOUJPOjWjZr1gev6K8_8zvEcWz4s-jaTGbN0dJDKZZ
• div.gov.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQGAI7IECxf8SCIEjiXPGF49HzvVKrwETbhWZSh3YJIh6w5BqO5HNTYjq_P1uScxbL0WiIFoRtWfTIG0v7El_2Jw-xmMcALr6_ktVLh4-sjyzPgCe6KbNzPZxN2wQeaRJXqAZq0Uln_t1GxcHLy8TnrhbYuG1PctmHiuDkXkxQnHevu46SkpWIC72_VJ7CHTJJVjKc4Q_u1JDEuk
• finhay.com.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQEFaLCsicFM7MVkUWvjCRhsiMl93Zk-Xcabeydyzn7QB0UxuUfAp-88RIAQHwIcG2odWq0Blkx6-E_809-_Z9EhkapbU-mtZSZB9ziQH919vssKwiHxIUXnqFokBVk=
• vneconomy.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQGfnrG63AZBqLejohIFpv58iEVl8cNAUNZRlcNDH4aYJMo5en-Jg_PF08VEonMlqeGjpV09D-cqmSkSHxead6hSGnfyNgR5BIfz1KN6JZxebBiJ139flUX4fF2B98SX6dd8EdUjGiYn1kxGx322it8zblN5PDOlFn1niGP7TVnlqr2kWrPgmJRptalc
• dnse.com.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQHqZkVINA6BpZkZUuobaoLDgMLSSWr4g10JiMGYly1XQCrP0mnZGctz7ky4CsciWvIbpWDPdpsrLqyyO4Ou_YQCvwuet7DKZ_CXKQsoSTyhqJe2-G9w2DXyH4Fo3IUwqhwVut1Y2TUveuSSKiPPs0RgHWdAED5nuXxcDBxqoB_a5RXPvhkpFZChCKg6qD6g88LAV8oiy5OKtP9NSwtX08EMw5CUdw==
• luatvietnam.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQGHKZ6aF_VcAwH2GblYyvuHz5pYV-56K8e7FXFDU6IW0_O4hr11vcCK_G12RcBz15-ngj8nTkx70yNt2YeHLJfOBAM8EdRzSFoqQhZbBjObfboVQrP3MtJ7ErrjNL_L8KP0tQUw70GkAkX7evW1Kio37u8qSPPSQLuTB5UOIZEPz4mgl-N4
• anfin.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFjtRI12tAdGhrwDmrZOCEav5qeU5T9jDJSwOIL58HzVwCqXPWaHApJNuZ9kHrWYMBoyeygyZrcoN0JdioYtL-zjgwxRl9AH-R9gNoq7k7VL7rbF-LgvCCOhnyJj9XtOrY=
• daibieunhandan.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQEth8Y9xBT89TwtviHlN7Uz7LN-udTuOC8gkFQc0bi3HXvVGOxCqAzhs11Xy9zqba4eIvenxMfGSe1VUeCeReB2MHVdH1DCRYnNpfNavpGyk12i3L5Na3mGREgD-CsPWCi7-nqG4jpFm-5Zb1D97Hlc_Lrdh28XykfCLI8c7-njbfPwAeAny8RS6CharA==