FinFoolish
Đăng nhập

Khấu hao là gì — và vì sao 'sắp hết khấu hao' chưa chắc là tin vui?

FinFoolish · Gemini gemini-flash-latest đọc · DeepSeek deepseek-flash viết · Claude gemini-3.1-pro-preview kiểm · cập nhật 09:12 21/09/2026

Ý chính

  • Khấu hao = phân bổ dần nguyên giá tài sản cố định vào chi phí theo thời gian sử dụng hữu ích (VAS 03, VAS 04; Thông tư 45/2013/TT-BTC).
  • Trên báo cáo lưu chuyển tiền tệ gián tiếp, khấu hao nằm ở Mã số 02 và được cộng ngược vào lợi nhuận trước thuế vì nó không phải tiền mặt chi ra.
  • Tỷ lệ khấu hao/doanh thu thuần dưới 3%–5% là mức thường thấy ở ngành thương mại, dịch vụ; 8%–20%+ là mức thường thấy ở ngành sản xuất thâm dụng vốn.

Nói cho dễ hiểu

Khấu hao là việc chia giá trị một tài sản cố định (TSCĐ — máy móc, nhà xưởng, xe vận tải…) ra nhiều năm, mỗi năm ghi một phần vào chi phí. Theo Thông tư 45/2013/TT-BTC (Khoản 9 Điều 2) của Bộ Tài chính: khấu hao là tính toán và phân bổ có hệ thống nguyên giá TSCĐ vào chi phí sản xuất, kinh doanh trong thời gian trích khấu hao. VAS 03 (kèm Quyết định 149/2001/QĐ-BTC) áp cho tài sản hữu hình, VAS 04 (kèm Quyết định 165/2002/QĐ-BTC) áp cho tài sản vô hình.

Cách tính phổ biến nhất là khấu hao đường thẳng: mức trích mỗi năm bằng nguyên giá tài sản chia cho số năm trích khấu hao.

Điểm phải nhớ: khấu hao là chi phí kế toán, không phải tiền mặt. Tiền đã chi ra một lần lúc mua tài sản rồi.

Đọc ở đâu trên báo cáo tài chính

  • Bảng Cân đối kế toán (mẫu B01-DN): Mã số 222 "Giá trị hao mòn lũy kế" của TSCĐ hữu hình, Mã số 229 "Giá trị hao mòn lũy kế" của TSCĐ vô hình — ghi số âm, là số cộng dồn từ lúc mua đến ngày báo cáo, KHÔNG phải chi phí khấu hao của riêng năm nay.
  • Báo cáo Lưu chuyển tiền tệ, phương pháp gián tiếp (mẫu B03-DN): Mã số 02 "Khấu hao TSCĐ và BĐSĐT" (BĐSĐT = bất động sản đầu tư) — đây là số khấu hao phát sinh trong kỳ, được cộng ngược lại vào lợi nhuận trước thuế để tính dòng tiền từ hoạt động kinh doanh (CFO).
  • Báo cáo Kết quả hoạt động kinh doanh (mẫu B02-DN): khấu hao không có dòng riêng. Nó nằm lẫn trong Giá vốn hàng bán (Mã số 11), Chi phí bán hàng (Mã số 25), Chi phí quản lý doanh nghiệp (Mã số 26).
  • Thuyết minh BCTC: mục "Chi phí sản xuất kinh doanh theo yếu tố" → dòng "Chi phí khấu hao TSCĐ" cho biết tổng khấu hao đã phân bổ vào chi phí trong kỳ.

Bao nhiêu thì đáng ngại

Không có một con số chung cho mọi ngành. Thông lệ trên thị trường Việt Nam:

  • Khấu hao / Doanh thu thuần: ngành thương mại, dịch vụ, bán lẻ, công nghệ thường dưới 3%–5%; ngành sản xuất thâm dụng vốn (thép, điện, xi măng, cảng biển, nhựa) thường 8% đến 20%+.
  • Tỷ lệ Tái đầu tư (Chi phí mua sắm tài sản mới CAPEX / chi phí khấu hao hàng năm): trên 1.0 lần là doanh nghiệp đang mua sắm tài sản mới nhiều hơn phần tài sản bị hao mòn. Dưới 1.0 lần kéo dài 3–5 năm ở doanh nghiệp sản xuất là dấu hiệu đáng ngại: tài sản cũ bị dùng liên tục mà không thay mới.
  • Kéo dài thời gian trích khấu hao (ví dụ từ 5 năm lên 10 năm) mà không có lý do cải tiến kỹ thuật rõ ràng sẽ làm chi phí khấu hao mỗi năm giảm xuống, lợi nhuận ngắn hạn vì thế mà đẹp lên.

Ví dụ có thật ở thị trường Việt Nam

Công ty Cổ phần Tập đoàn Hòa Phát, mã HPG (niêm yết trên HOSE), báo cáo tài chính hợp nhất kiểm toán năm 2023 do KPMG kiểm toán:

  • Trên Báo cáo Lưu chuyển tiền tệ hợp nhất 2023, phương pháp gián tiếp, Mã số 02 "Khấu hao TSCĐ và BĐSĐT": 6.773.413.030.280 đồng (khoảng 6.773 tỷ).
  • Lợi nhuận trước thuế năm 2023 của HPG (Mã số 50 trên báo cáo kết quả kinh doanh): 7.792.728.743.173 đồng.
  • Nghĩa là chi phí khấu hao cả năm tương đương gần 87% lợi nhuận trước thuế. Con số này lớn, nhưng nó không phải là tiền mặt mà HPG phải rút ra khỏi két trong năm 2023 — đó chính là lý do nó được cộng ngược ở Mã số 02.

Tự kiểm lại

  • 24hmoney.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQG0bg2MdJiu4mhXTVgzCH6l3ncjYYdarPYYk9yBQnIDzFdnu7q1N9EofmW_eYywuCc8IhY49TvF6ZU4UFu1ks8k58q8iqgD4Z1WE-INySuD7K4OLaEzn9rfiZssFCcUFlhr5iAH
  • hoaphat.com.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFsBc28KcNBJUvpeD6lOFfeQheALpLQOW8BIowLzu7m0sbIUV2ncjFxKC6V0CqA0rrNsa1dMdfLcCWPCZQbMD4UqI-pJZMIpMqaHjSSOugolBZgjObb950B9tpEAwrOHb28rzpHbp19idb2Ha3Ens2vFCgrVIFauJ50EcF6ra3LLryx6OUNy9dfu3WO7PCNS2xwwISFB6kuq957UQd4
  • hoaphat.com.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQGsLz_0NxS5BGcBiHvGxgbPzPAmBEI5nPnmbKCBEebNRIVO5wdPNmJCKWtKL7u8jkSVWF21hZ48NRP0SAy8SzjDKGclH6tpRh47c8TouRXQoGCClqBZGQKvmj1Kpg7R6xGXUdly-crdAxOja3-Vn9cmIUEmK1bT-VZafePbu5l_TTNKIkPiJKHCAUZSb3k6UzRJKY4f_eXklIHA-ncaw_MMBgVU5MDrK_G97sk=
  • vietstock.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFTvNRMT__9wdf4uvLd5gTDfdCYA_w9TqzfexZORLxWKlDCDmpNqL6PcXLz3GLFB7CsQ78CV1ghtrAbUheEyLvce3-CWeqmgdiIM9CzN-gknNXktxEcdV8P3H7yMtAykD4htssM_TMMZ-uCBWn3hSzHzU9YZ7RHUdDgAJGT212ybxDg0aM5kp9bZHTH3fqOGkvysrI4__nBdg==

Đọc tiếp

Dòng tiền kinh doanh (CFO)

Dòng tiền kinh doanh (CFO) là tiền thật thu vào trừ tiền thật chi ra từ hoạt động bán hàng chính của doanh nghiệp trong một kỳ, nằm ở Mã số 20 trên Báo cáo lưu chuyển tiền tệ. Lãi kế toán có thể chỉ là con số trên giấy; CFO mới là tiền đã về két.

EBITDA

EBITDA là lợi nhuận trước lãi vay, thuế và khấu hao — thước đo xem nghề chính của doanh nghiệp còn sinh lời hay không. Nó không tồn tại trong chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) lẫn IFRS, nên bạn phải tự cộng từ báo cáo tài chính và tự chịu trách nhiệm về con số mình cộng.

Khoảng trống giá (gap)

Gap là quãng giá bị "trống" giữa hai phiên: giá mở cửa phiên sau nhảy cách xa giá đóng cửa phiên trước, và toàn bộ vùng giá ở giữa không có giao dịch nào được khớp. Nó không nằm trên báo cáo tài chính, chỉ nằm trên biểu đồ giá.

Khối lượng giao dịch trung bình 20 phiên

Là bình quân số cổ phiếu khớp lệnh mỗi phiên trong 20 phiên gần nhất — xấp xỉ 1 tháng giao dịch, vì thị trường Việt Nam giao dịch 5 phiên/tuần. Con số này cho biết một cổ phiếu dễ mua dễ bán hay không, và nó không nằm trên báo cáo tài chính.

Khối ngoại mua ròng, bán ròng

Khối ngoại mua ròng là khi, trong một kỳ (phiên, tuần, tháng, năm), nhà đầu tư nước ngoài mua vào nhiều tiền hơn bán ra; bán ròng là ngược lại. Đây là số liệu giao dịch trên sàn, KHÔNG nằm trong báo cáo tài chính của doanh nghiệp.

Khớp lệnh ATC

ATC (At-The-Close) là lệnh mua/bán đặt theo giá đóng cửa: bạn không ghi giá cụ thể, chỉ ghi "ATC". Lệnh được gom trong 15 phút cuối phiên (14h30–14h45 tại HOSE và HNX, theo Thông tư 120/2020/TT-BTC và Quy chế giao dịch của HOSE/HNX) để chốt ra một mức giá đóng cửa duy nhất cho cả ngày.

FinFoolish đọc báo cáo tài chính đã công bố và đếm số. Đây là nhận định về SỐ LIỆU, không phải khuyến nghị mua bán cho bất kỳ ai. Tiền của bạn thì quyết định phải là của bạn — và hãy tự bấm vào từng con số để kiểm lại.