Khớp lệnh ATC là gì?

Nói cho dễ hiểu

• ATC là viết tắt của At-The-Close – tức là "tại lúc đóng cửa". Khi đặt lệnh ATC, bạn không ghi giá, chỉ ghi chữ ATC, nghĩa là chấp nhận khớp ở mức giá đóng cửa mà hệ thống tính ra.
• Trong 15 phút cuối phiên (14h30–14h45 tại HOSE và HNX) – theo Thông tư 120/2020/TT-BTC và Quy chế giao dịch của HOSE/HNX – hệ thống gom tất cả lệnh mua và lệnh bán còn hiệu lực, gồm lệnh giới hạn LO (lệnh có ghi mức giá cụ thể) và lệnh ATC, rồi tính ra một mức giá khớp duy nhất. Mức giá đó chính là giá đóng cửa của ngày giao dịch.
• Thứ tự ưu tiên: lệnh ATC được khớp trước lệnh giới hạn LO trong quá trình so khớp.
• Lệnh ATC chỉ có hiệu lực trong phiên đóng cửa, không khớp được thì tự động bị hủy khi phiên kết thúc. Trong phiên này, nhà đầu tư không được sửa hoặc hủy lệnh ATC.

Đọc ở đâu trên báo cáo tài chính

• Không có ở đâu cả. Khớp lệnh ATC là giao dịch giữa các nhà đầu tư trên sàn, không phải nghiệp vụ kế toán, nên không chịu điều chỉnh của Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) hay IFRS.
• Mở báo cáo tài chính (BCTC) hợp nhất hay riêng lẻ – Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả kinh doanh, Báo cáo lưu chuyển tiền tệ – bạn sẽ không thấy dòng nào, mã số nào ghi "khớp lệnh ATC".
• Chỗ duy nhất nó chạm tới BCTC là gián tiếp: giá đóng cửa do phiên ATC xác lập được dùng làm căn cứ ngoại vi, ví dụ khi kế toán trích lập dự phòng giảm giá chứng khoán kinh doanh tại ngày kết thúc niên độ kế toán.
• Căn cứ pháp lý để tra: Thông tư 120/2020/TT-BTC của Bộ Tài chính và Quy chế giao dịch chứng khoán của VNX, HOSE, HNX.

Bao nhiêu thì đáng ngại

• Luật không đặt ra ngưỡng số học cứng. Các con số dưới đây là ngưỡng phân tích hành vi giao dịch và giám sát thị trường.
• Tỷ trọng khối lượng khớp ATC so với cả ngày: bình thường khoảng 5%–15% tổng khối lượng giao dịch của một cổ phiếu; 30% đến trên 50% là mức bất thường, cho thấy thanh khoản (tổng khối lượng giao dịch) cả ngày bị dồn hết về 15 phút cuối.
• Độ lệch giá đóng cửa so với giá khớp liên tục cuối cùng: bình thường trong khoảng ±0,5% đến ±1,5%; ±4% cho tới kịch trần/kịch sàn (±7% ở HOSE, ±10% ở HNX) chỉ trong 15 phút ATC là mức đáng ngại.
• Nói cách khác: cái đáng nhìn không phải là "có lệnh ATC lớn" – mà là lệnh ATC lớn chiếm bao nhiêu phần trăm thanh khoản và đẩy giá lệch bao nhiêu phần trăm.

Ví dụ có thật ở thị trường Việt Nam

• Mã cổ phiếu: VIC (Tập đoàn Vingroup) trên sàn HOSE. Ngày: 18/05/2023 – phiên đáo hạn hợp đồng tương lai chỉ số VN30 kỳ hạn tháng 5/2023.
• Trước 14h30, VIC giao dịch khá êm quanh vùng 52.500–52.700 đồng/cổ phiếu.
• Bước vào 15 phút ATC, lực mua dồn vào với hàng trăm nghìn đơn vị lệnh ATC. Kết thúc phiên, VIC khớp lên thẳng giá trần 56.100 đồng/cổ phiếu, tăng hết biên độ +6,86%, khối lượng khớp ATC gần 1 triệu cổ phiếu.
• Cùng lúc đó, chỉ số VN-Index tăng vọt hơn 6 điểm và VN30 tăng hơn 8 điểm chỉ trong tích tắc, đảo ngược vị thế lãi/lỗ của thị trường phái sinh trong ngày đáo hạn.
• Đối chiếu với ngưỡng ở trên: mức lệch +6,86% trong 15 phút ATC nằm ngoài dải bình thường ±0,5% đến ±1,5% rất xa.