Cung tiền M2 là gì?

Nói cho dễ hiểu

Cung tiền M2 — Ngân hàng Nhà nước (NHNN) gọi là Tổng phương tiện thanh toán — là toàn bộ lượng tiền mà nền kinh tế đang nắm giữ tại một thời điểm. Công thức: M2 = M1 + chuẩn tệ.

• M1 (cung tiền hẹp): tiền mặt người dân cầm ngoài hệ thống ngân hàng, cộng với tiền gửi không kỳ hạn (gửi rút bất cứ lúc nào) bằng VND của cá nhân và doanh nghiệp.
• Chuẩn tệ: phần kém lỏng hơn — tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm bằng VND, tiền gửi bằng ngoại tệ của người cư trú, và giấy tờ có giá do ngân hàng phát hành (chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu ngân hàng kỳ hạn ngắn/trung hạn).

Nói gọn: M2 không phải tiền mặt tung ra ngoài đường, mà là tổng số dư tiền mà người dân và doanh nghiệp đang giữ hoặc đang gửi trong hệ thống ngân hàng.

Đọc ở đâu trên báo cáo tài chính

Không có. M2 là chỉ tiêu vĩ mô do NHNN thống kê theo Luật Ngân hàng Nhà nước số 46/2010/QH12, không thuộc hệ thống chuẩn mực kế toán doanh nghiệp (VAS/VFRS) hay Thông tư 200/2014/TT-BTC — nên bạn có mở báo cáo tài chính (BCTC) của doanh nghiệp nào cũng không thấy dòng "Cung tiền M2".

Chỗ tra đúng: mục *Thống kê* trên sbv.gov.vn (bảng "Tổng phương tiện thanh toán và tiền gửi của khách hàng tại các TCTD"), báo cáo của Tổng cục Thống kê, hoặc báo cáo vĩ mô của các công ty chứng khoán lớn.

Bao nhiêu thì đáng ngại

Người ta soi tăng trưởng M2 so với cùng kỳ năm trước (YoY):

• 11–14%/năm = vùng trung tính. Xấp xỉ GDP tiềm năng 6–7% cộng lạm phát mục tiêu 4–4,5%. Giai đoạn 2016–2021, M2 Việt Nam thường tăng quanh 12–14%/năm.
• Trên 18–20%/năm kéo dài = đáng ngại. Thừa thanh khoản, sức ép lên giá tài sản (bất động sản, chứng khoán) và lạm phát, thường có độ trễ 12–24 tháng. Số thật: năm 2007 M2 tăng vượt 46%, CPI (chỉ số giá tiêu dùng, thước đo lạm phát) năm 2008 lên 19,89%; năm 2010 M2 tăng trên 33%, CPI năm 2011 lên 18,58%.
• Dưới 8–9%/năm = đáng ngại chiều ngược lại. Tín dụng (tiền ngân hàng cho vay ra nền kinh tế) tắc nghẽn, lãi suất bị đẩy lên, doanh nghiệp khó tiếp cận vốn. Số thật: năm 2022 tăng trưởng M2 chỉ còn khoảng 6,2%, mức thấp hiếm thấy trong hơn hai thập kỷ.

Ví dụ có thật ở thị trường Việt Nam

Doanh nghiệp không có chỉ tiêu M2, nhưng tiền gửi của khách hàng tại ngân hàng chính là những viên gạch cấu thành nên M2.

• Vietcombank (mã CP: VCB), BCTC hợp nhất kiểm toán năm 2023, mục "Tiền gửi của khách hàng" (mã số B08) tại ngày 31/12/2023 đạt 1.395.982 tỷ đồng, tăng khoảng 12,2% so với đầu năm.
• Toàn bộ số tiền gửi đó (không kỳ hạn, có kỳ hạn bằng VND và ngoại tệ của người dân và doanh nghiệp) đều nằm trong Tổng phương tiện thanh toán M2 của cả nền kinh tế tại thời điểm cuối năm 2023.