Cổ phiếu quỹ là gì?

FinFoolish · Gemini gemini-flash-latest đọc · DeepSeek deepseek-flash viết · Claude gemini-3.1-pro-preview kiểm · cập nhật 09:12 21/09/2026

Ý chính

Cổ phiếu quỹ là cổ phiếu do chính công ty phát hành rồi mua lại, được ghi âm trong vốn chủ sở hữu chứ không phải một khoản đầu tư.
Từ 01/01/2021, công ty đại chúng mua lại cổ phiếu của mình bắt buộc phải hủy bỏ và giảm vốn điều lệ (khoản 5 Điều 36 Luật Chứng khoán 2019).
Trần để Hội đồng quản trị tự quyết là 10% tổng số cổ phần của từng loại đã bán trong 12 tháng (Điều 133 Luật Doanh nghiệp 2020).

Nói cho dễ hiểu

Cổ phiếu quỹ là cổ phiếu do công ty cổ phần phát hành, rồi sau đó chính công ty đó mua lại (Điều 65 Thông tư 200/2014/TT-BTC, hướng dẫn Tài khoản 419). Nói thẳng ra: công ty lấy tiền của công ty để mua lại một phần vốn của chính mình.

Đây không phải một khoản đầu tư. Theo IAS 32 (đoạn 33), khi mua lại công cụ vốn của chính mình, công ty phải khấu trừ thẳng vào vốn chủ sở hữu; không được ghi nhận lãi hay lỗ vào báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (P&L) khi mua, bán, phát hành hay hủy bỏ.
Ở Việt Nam hiện nay, mua là phải hủy. Từ 01/01/2021, khoản 5 Điều 36 Luật Chứng khoán 2019 và Điều 134 Luật Doanh nghiệp 2020 buộc công ty đại chúng mua lại cổ phiếu của chính mình phải làm thủ tục hủy bỏ và giảm vốn điều lệ tương ứng (vốn điều lệ là số vốn các cổ đông đã góp, tính theo mệnh giá cổ phiếu), trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày hoàn thành thanh toán; chỉ trừ vài ngoại lệ rất hẹp như sửa lỗi giao dịch của công ty chứng khoán hay thu hồi cổ phiếu lô lẻ. Vì vậy ở thị trường ta, "mua cổ phiếu quỹ" thực chất là "mua lại cổ phiếu để giảm vốn điều lệ".
Trước 01/01/2021 thì khác: doanh nghiệp mua cổ phiếu quỹ có thể giữ lại để bán ra thị trường hoặc thưởng ESOP (chương trình thưởng cổ phiếu cho nhân viên). Đây chính là chỗ nhiều người vẫn tưởng luật cũ còn hiệu lực.

Đọc ở đâu trên báo cáo tài chính

Mở Bảng cân đối kế toán (mẫu B01-DN ban hành kèm Thông tư 200/2014/TT-BTC), tìm PHẦN D – VỐN CHỦ SỞ HỮU, mục I. Vốn chủ sở hữu, dòng Cổ phiếu quỹ – mã số 415. Dòng này đối ứng với số dư Nợ trên Tài khoản 419 trong sổ kế toán.
Dòng này luôn hiển thị bằng số âm, đặt trong dấu ngoặc đơn `(...)`, vì nó trừ thẳng vào tổng vốn chủ sở hữu.
Giá trị ghi sổ = (số lượng cổ phiếu mua lại × giá mua thực tế) + chi phí giao dịch trực tiếp. Lưu ý: ghi theo giá thực tế mua lại, không ghi theo mệnh giá 10.000 đồng/cổ phiếu.
Khi hoàn tất hủy để giảm vốn: giảm Vốn góp chủ sở hữu (TK 4111) theo mệnh giá; phần chênh lệch giữa giá mua thực tế và mệnh giá được bù trừ vào Thặng dư vốn cổ phần (TK 4112) hoặc Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối (TK 421).

Bao nhiêu thì đáng ngại

Trần pháp lý về thẩm quyền: Điều 133 Luật Doanh nghiệp 2020 – Hội đồng quản trị chỉ được quyết định mua lại không quá 10% tổng số cổ phần của từng loại đã bán trong 12 tháng. Muốn mua vượt 10% thì bắt buộc phải do Đại hội đồng cổ đông thông qua.
Điều kiện nguồn vốn: Điều 36 Luật Chứng khoán 2019 – chỉ được mua lại khi có đủ nguồn thặng dư vốn cổ phần, quỹ đầu tư phát triển và lợi nhuận sau thuế chưa phân phối, căn cứ trên báo cáo tài chính gần nhất đã kiểm toán; đồng thời phải bảo đảm thanh toán đủ các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác đến hạn.
Mức bình thường theo thông lệ: mua lại trong khoảng 1% – 5% số cổ phiếu lưu hành thường được xem là quy mô vừa phải, dùng để cô đặc cổ phiếu khi thị giá thấp hơn giá trị sổ sách, hỗ trợ EPS (thu nhập trên mỗi cổ phần) và BVPS (giá trị sổ sách mỗi cổ phần) mà không ảnh hưởng lớn đến vốn lưu động.
Mức đáng ngại: mua trên 10% lượng cổ phiếu, hoặc tiêu tốn trên 30% – 50% lượng tiền mặt, hoặc doanh nghiệp có hệ số nợ D/E (nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu) trên 1,5 và dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh (CFO) âm nhưng vẫn dồn hàng nghìn tỷ đồng đi mua cổ phiếu. Lúc đó cần cảnh giác, vì dự trữ tiền mặt bị vắt kiệt trong khi hoạt động kinh doanh vẫn cần vốn.

Ví dụ có thật ở thị trường Việt Nam

Vinhomes (mã chứng khoán VHM, niêm yết tại sàn HOSE) – Quý 4/2024, theo Báo cáo kết quả giao dịch số 389/2024/BC-VHM ngày 25/11/2024 gửi UBCKNN:

Phương án đăng ký ban đầu: mua lại tối đa 370.000.000 cổ phiếu, tương đương 8,5% khối lượng lưu hành, với lý do thị giá thấp hơn giá trị sổ sách.
Thời gian giao dịch: từ 23/10/2024 đến 21/11/2024.
Kết quả thực tế: mua khớp lệnh và thỏa thuận tổng cộng 246.955.484 cổ phiếu, đạt 66,75% kế hoạch đăng ký.
Giá mua bình quân 42.444,36 đồng/cổ phiếu; tổng số tiền chi ra khoảng 10.482 tỷ đồng – thương vụ mua lại cổ phiếu lớn nhất lịch sử thị trường chứng khoán Việt Nam.
Xử lý theo Luật Chứng khoán 2019: hủy toàn bộ số cổ phiếu đã mua và thay đổi Giấy chứng nhận ĐKKD có hiệu lực từ 03/12/2024, giảm vốn điều lệ từ 43.543,7 tỷ đồng xuống còn 41.074,1 tỷ đồng (giảm gần 2.470 tỷ đồng tính theo mệnh giá 10.000 đồng/cổ phiếu). Phần tiền chênh lệch khoảng 8.012 tỷ đồng được hạch toán giảm trừ vào nguồn vốn chủ sở hữu.

Tự kiểm lại

cake.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQGu3vMkDkM5KPh6Sa9-oN--po1DOKhoteWI2fgMTd88QF-4-Jl0nmi8Xk4PR__NxP6kDH2Oc2hE8cCzjcuRfdUH_Q_ww5_Q0Q3vVPT5P9Cp8cBAxzBputNRBPAPb289jP9Ld6vFIJNYVlY=
tapchicongthuong.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQGGYIiKbXC4AHDofaGZBwF2RJ7m7eVgjgXJ_tP8MhZwvnIQTKHhWClfmAmqdxShn4vlx0fjvnazgpbORmHqk9XjVrv42mDhiI6msAo2F9PhE3bQvw-oietY5RH_zHNTT1248w7Ys1mGbs6GFk4Q9_nGmQgOM57j5wbaii9p9qkF74WZbbozSiFyU69Tf_Jza5dQFc4YfBe9XTShrT6Eq2aw6J9WndOfLKrefP00VlTfjPZWwpGW916aDOEd1qw0L00=
nplaw.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQEVl7DfRILG0Xi0JM86BPfKQO7f9v3E-PXsjrqXoFDTZ4W93hsKu6mtdJoFaZtjK1buP-uDVwmy5n-pZOqaHLnScM_GlrJoIo_ustEuiQdjjrAJAfTQ2oW0yBZcvU1QAqkd3ECvx3YIYFS7Lqg9EsUFFUOXDui8NHWEtvWdMlHIXOzwj2Nf950RzLbf
ssc.gov.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQH-Ft9jtjQZOOMFm3Qt1v1bndl139uG7uoPtzLiDY3x8KEVmBBtZUA-vxU12UqkaYiuH1TK69dp9s4bBiwRBWG5w9fHmu7thneLGBVe_iy4-JfrkciHn_y_T07OGy8qBNC_dFxFsS-33pRiZmTrlkTCgb4MwBFiHQ8sSeepLvRW6hRA-VTnsWI_OHXvios=
nhanh.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQHAxWdpvKAfl9_ZZ6bzZXrOqigNlj2vhS5eez6t0ioZyVdFUmF5Emr5KOatmV2b30OAJW-u_VNmmcMdk8rVUqNOayxQ8MmFOiWyJlJjjbisvForeXpfDqZPw0CyfmBrQyd7LLPgeo1UN7ejTKnOprtr
emc.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQGezMs5-kTtKtI_4aHnCxbWNR7OX3_dSqf8g4dPuvTRkZS9AALl3IlkGKU2QyKznbIeyGUYbyNtTRbL8C55WNtkGMiL3bP0iBtZTcY4w8L_7tRbnAh3V5Ywml44MlNoF6C47J7CI17pu7kHa4PvtXf7cQW_
kiemtoanthanhnam.com — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQGcq7OgYgrxaVnIjLoh5yOTZC_Wz4GCGwx-mIuEyXQ7rJN41_jhwdreomV6DOvbRQGcaqTTF5WP-mAXQKlE7g8E4LG7WpBncth_zNa1szzx-t8oCWGMA32EqaBWslJG3qhQ1-TRmQ==
studocu.vn — https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQECB6ghf2l49pfw6rlc1sDnYaE_jAhB_NzT7kYGnwhWgRn8tQZQOJMz_OCEJh40mI8G0CE5drUTBOJQxPsgswizoO2Qyvf-agatENw5LHXahBbsI9ezk4Xi6_bLxIeAn2Q8ZJ7R4XYJAfcoR2LcNcqUx-23fFq73jdtJyNRijtjJuNOxpVMMGh_u8fVbHzQYtCfX17mHMbjO6wPs09VtMIuPIcyumh6ltG0Dhh-APZ_w0q2b_450myqW53VP5X2pgCgr_1szVfIu9IjyqHtHhUyhdItZ49BeB-eKOH0jHaCV4nMGHokcB15tD3l-1HP8vxBSNJn

Đọc tiếp

Dòng tiền kinh doanh (CFO)

Dòng tiền kinh doanh (CFO) là tiền thật thu vào trừ tiền thật chi ra từ hoạt động bán hàng chính của doanh nghiệp trong một kỳ, nằm ở Mã số 20 trên Báo cáo lưu chuyển tiền tệ. Lãi kế toán có thể chỉ là con số trên giấy; CFO mới là tiền đã về két.

Thặng dư vốn cổ phần

Thặng dư vốn cổ phần là phần chênh lệch giữa giá phát hành thực tế cổ phiếu và mệnh giá 10.000 đồng/cổ phiếu, sau khi trừ chi phí phát hành trực tiếp. Khoản này nằm trong Vốn chủ sở hữu, không phải lợi nhuận kinh doanh.

Call margin và force sell

Call margin là lệnh gọi nộp thêm tiền hoặc cổ phiếu khi tỷ lệ ký quỹ thực tế của tài khoản vay margin tụt xuống dưới ngưỡng duy trì. Force sell là lúc công ty chứng khoán tự đặt lệnh bán cổ phiếu trong tài khoản đó để thu hồi nợ vay, không cần bạn đồng ý.

Cầm cố cổ phiếu

Cầm cố cổ phiếu là mang cổ phiếu — thứ tài sản có giá lên xuống mỗi ngày — giao cho bên cho vay (ngân hàng, công ty chứng khoán) để bảo đảm một khoản nợ cố định. Cổ phiếu vẫn đứng tên bạn nhưng bị phong tỏa; giá rơi đủ sâu thì cổ phiếu bị bán để thu nợ.

Cắt margin

Cắt margin là việc một mã cổ phiếu bị loại khỏi danh sách được vay tiền (ký quỹ) để mua, hoặc tài khoản vay của bạn bị công ty chứng khoán bán cổ phiếu thu nợ. Chỉ cần lợi nhuận sau thuế trên báo cáo tài chính kiểm toán/soát xét âm 1 đồng (Mã 61 bản hợp nhất, Mã 60 bản riêng lẻ) là đủ điều kiện bị cắt.

Chào mua công khai

Chào mua công khai là việc một tổ chức, cá nhân gửi đề nghị mua cổ phiếu của một công ty tới TẤT CẢ cổ đông cùng lúc, với giá, khối lượng và thời hạn công bố minh bạch (Điều 35 Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14, hiệu lực từ 01/01/2021).

FinFoolish đọc báo cáo tài chính đã công bố và đếm số. Đây là nhận định về SỐ LIỆU, không phải khuyến nghị mua bán cho bất kỳ ai. Tiền của bạn thì quyết định phải là của bạn — và hãy tự bấm vào từng con số để kiểm lại.