Nến Nhật là gì?

Nói cho dễ hiểu

Nến Nhật là cách vẽ giá của một tài sản (cổ phiếu, chỉ số, hàng hóa, ngoại tệ) trong một đơn vị thời gian — có thể là 1 phút, 1 giờ, 1 ngày, 1 tuần, 1 tháng. Mỗi cây nến gói đúng 4 con số, viết tắt là OHLC:

• O = Open — giá mở cửa, tức giá khớp lệnh đầu tiên của khoảng thời gian đó.
• H = High — giá cao nhất đạt được trong khoảng đó.
• L = Low — giá thấp nhất trong khoảng đó.
• C = Close — giá đóng cửa, tức giá khớp lệnh cuối cùng.

Cấu tạo cây nến:

• Thân nến = khoảng cách giữa giá mở cửa và giá đóng cửa. Nếu C > O thì nến xanh (tăng giá), C < O thì nến đỏ (giảm giá). Độ dài thân nến = |C − O|.
• Bóng trên (bấc trên) = từ đỉnh thân nến lên giá cao nhất. Độ dài = H − max(O, C).
• Bóng dưới (bấc dưới) = từ đáy thân nến xuống giá thấp nhất. Độ dài = min(O, C) − L.
• Nến Doji = nến có thân gần như bằng 0, tức C xấp xỉ O.

Nguồn gốc: do thương nhân buôn gạo người Nhật Munehisa Homma phát triển từ thế kỷ 18, sau đó được phổ biến ra phương Tây qua cuốn sách *Japanese Candlestick Charting Techniques* (1991) của Steve Nison.

Đọc ở đâu trên báo cáo tài chính

Không đọc được. Nến Nhật không có mã số dòng trên Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả kinh doanh hay Báo cáo lưu chuyển tiền tệ. Nó cũng không thuộc phạm vi điều chỉnh của Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS), Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) hay Thông tư 200/2014/TT-BTC.

Nơi tra cứu thật là: bảng điện tử của công ty chứng khoán và các phần mềm phân tích kỹ thuật (FireAnt, TradingView, SSI iBoard, VPS SmartOne…).

Cái có trong văn bản pháp lý Việt Nam là các khái niệm giá mở cửa, giá đóng cửa, giá khớp lệnh — chúng nằm trong Quy chế giao dịch chứng khoán của VNX, HOSE và HNX, và đó chính là nguyên liệu để vẽ nên cây nến.

Bao nhiêu thì đáng ngại

Nến Nhật không phải chỉ số kế toán nên không có "ngưỡng an toàn" kiểu D/E hay Current Ratio. Cái đáng lo được đo bằng biên độ và khối lượng (Volume).

• Trần biên độ một cây nến ngày: HOSE ±7%, HNX ±10%, UPCoM ±15%. Một cây nến ngày không thể dài hơn mức này.
• Bình thường: nến thân ngắn, bóng cân đối, biên độ 1%–3%, khối lượng giao dịch dưới hoặc xấp xỉ đường trung bình 20 phiên (MA20 Volume — bình quân khối lượng khớp lệnh của 20 phiên gần nhất). Đây là trạng thái cung cầu giằng co ổn định.
• Đáng ngại:
• Nến Marubozu giảm (nến đỏ đặc, gần như kịch sàn, khoảng −7% trên HOSE): giá mở cửa bằng giá cao nhất, giá đóng cửa bằng giá thấp nhất, gần như không có bóng nến.
• Nến Shooting Star (sao băng) hoặc Gravestone Doji (bia mộ) ở vùng đỉnh: thân nhỏ nằm sát đáy, bóng trên dài gấp 2–3 lần thân nến.
• Xác nhận bằng khối lượng: những mẫu nến trên chỉ đáng ngại hẳn khi khối lượng khớp lệnh đột biến vượt 150%–200% so với MA20 Volume.

Ví dụ có thật ở thị trường Việt Nam

Mã HPG (Công ty Cổ phần Tập đoàn Hòa Phát), niêm yết trên HOSE, phiên ngày 01/11/2022 (Nguồn: dữ liệu giao dịch HOSE):

• Giá mở cửa (O): 15.650 VNĐ
• Giá cao nhất (H): 15.700 VNĐ
• Giá thấp nhất (L): 14.850 VNĐ
• Giá đóng cửa (C): 14.850 VNĐ, tức giảm −6,89%
• Khối lượng: hơn 81 triệu cổ phiếu, gấp hơn 2,5 lần MA20 Volume

Ghép 4 con số trên lại, cây nến ngày hôm đó là một Bearish Marubozu — nến đỏ đặc dài, thân chiếm trọn biên độ giảm, gần như không có bóng. Bối cảnh: kỳ báo cáo tài chính Quý 3/2022 công bố trước đó ghi nhận HPG lỗ sau thuế 1.786 tỷ đồng.